Są to wszystkie świadczenia, które ponosimy na rzecz państwa albo gminy. Chociaż nie są nazywane podatkami, ich efekt ekonomiczny jest taki sam. Niektórzy zaliczają do nich różnego rodzaju opłaty, ale pomijają składkę na ubezpieczenie emerytalne. Tak naprawdę jest to podatek, który płacimy na emerytury naszych rodziców i dziadków. Liczymy na to, że w przyszłości nasze dzieci i wnuki będą płaciły na nas.

Mamy wiele parapodatków, które tkwią w różnego rodzaju zdarzeniach cywilno-prawnych, np. kupując psa, musimy zapłacić podatek nie tylko od zwierzęcia, ale i od czynności cywilno-prawnej, jaką jest sam jego zakup.

Samorządy same ustalają wysokość składek, opłat i danin dzierżawnych na podstawie tego, co rozporządził w danym roku minister finansów.

Przez gospodarstwo domowe rozumiemy zespół osób (chociaż mogą być także gospodarstwa jednoosobowe), które wspólnie zamieszkują i utrzymują się nawzajem. W Polsce jest około trzynastu milionów gospodarstw domowych.

Przez wspólne utrzymywanie się rozumiemy łączenie dochodów, a także dokonywanie wspólnych wydatków. Gospodarstwo domowe jest punktem odniesienia w stosunku do wszystkich aspektów życia. Chcąc zbadać takie gospodarstwo, musimy posiadać dane dotyczące warunków mieszkaniowych, wydatków, wyposażenia, członków rodziny (ich liczby, wykształcenia, wieku, zamożności).

To specjalny obszar inwestycyjny, niekoniecznie objęty jedną granicą. Tworzony jest w rejonach Polski szczególnie zagrożonych wysokim bezrobociem, nie tylko ze względu na miejsca pracy, ale też na konieczność restrukturyzacji przedsiębiorstw będących w ciężkiej sytuacji ekonomicznej. Obszar ten oferuje inwestorom zwolnienia podatkowe w zamian za poniesione nakłady inwestycyjne bądź stworzone miejsca pracy.

Zwolnienia podatkowe są różne, w zależności od części Polski. Praktyka pokazuje, że podstrefy są tworzone w różnych miejscach wskazanych przez przyszłych inwestorów. W Polsce jest 14 specjalnych stref ekonomicznych. Pierwsza powstała w 1995 roku. Była to „Mielecka Specjalna Strefa Ekonomiczna”. Zgodnie z decyzją Rady Ministrów specjalne strefy ekonomiczne będą działały w Polsce do 2020 roku.

To ktoś, kto lokuje pieniądze w akcjach, obligacjach lub innych, dostępnych na rynku instrumentach giełdowych. Można być inwestorem indywidualnym, zarządzając osobistymi oszczędnościami lub profesjonalnym, gdy dysponujemy cudzymi pieniędzmi.

Chcąc zawierać samodzielnie transakcje na giełdzie, trzeba mieć umowę z domem maklerskim, który prowadzi rachunek papierów wartościowych. Zawarcie takiej umowy, nie jest czynnością skomplikowaną. 

Wiele transakcji odbywa się przez Internet. Zlecenie składa się korzystając ze specjalnego formularza, który jest dostępny na stronie internetowej. Następnie jest przekazywane do domu maklerskiego i wysyłane na giełdę do systemu transakcyjnego. Tak więc można grać na giełdzie, nie wychodząc ze swojego domu.

To mieszkanie, którego lokator nie pokrywał kosztów budowy, które w przeszlości były umażane w 30-50 procentach, w zależności od okresu, w jakim lokal powstawał. Pojęcie mieszkania lokatorskiego jest powiązane z wkładem mieszkaniowym, czyli różnicą między kosztem wybudowania mieszkania a sumą pomocy ze środków publicznych.

Prawo do takiego lokalu jest obligacyjne, tzn. nie podlega dziedziczeniu, nie może być przedmiotem zabezpieczenia hipotecznego, ani obrotu. Daje tylko członkowi spółdzielni, które je od niej otrzymał, prawo do mieszkania w nim.

Jest to umowa na podstawie której darczyńca przekazuje coś obdarowanemu. Musi być bezpłatna, czyli przekazując pieniądze albo rzeczy nie możemy oczekiwać niczego w zamian. Szczegółowe zasady przekazania darowizny znajdą państwo w Kodeksie Cywilnym. Każdy może przekazać darowiznę, ale żeby skorzystać z ulgi podatkowej, musi być przekazana organizacji prowadzącej działalność pożytku publicznego (stowarzyszenie albo fundacja).

Darowiznę przekazaną na szczytne cele możemy sobie odliczyć od dochodu. Robimy to w zeznaniu rocznym. Trzeba pamiętać o limitach darowizny. Dochód możemy pomniejszyć o 6%. Bez ograniczeń odliczymy tylko darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą Kościoła.

Jest to bezzwrotna pomoc, z której mogą korzystać samorządy, instytucje publiczne, administracja, ale także przedsiębiorcy, którzy finansują z niej swoje inwestycje. Dotacja pokrywa od 30 do 70% kosztów inwestycji. Jest to doskonała szansa, którą firmy powinny teraz wykorzystywać.

Oczywiście nie jest to pomoc zupełnie darmowa. Trzeba mieć wkład własny, a także spełnić unijne wymogi, które niestety są wysokie. Szczególnie jeśli chodzi o pomoc na najwyższym poziomie, z tak zwanych programów krajowych. Tu stawia się na innowacyjność przedsiębiorstw. Powinny przedstawić taki projekt, który może zadziwić, zaskoczyć, zainteresować nie tylko w Polsce, ale także w Europie i na świecie.

Wartość wsparcia wynosi nawet 4% Produktu Krajowego Brutto. To niesamowicie zmienia gospodarkę polską, społeczeństwo i przestrzeń, w której funkcjonujemy. Przedsiębiorstwo, które otrzyma dotację, dostaje niepowtarzalną okazję rozwoju i zwiększenia zysku.

To taki produkt, który wytwarzany jest w danym regionie lub kraju według tradycyjnych, często wielowiekowych, receptur. Unia Europejska, żeby wyróżnić i chronić produkty regionalne, wprowadziła ich rejestr. Produkt, który spełni wymagania jest rejestrowany – otrzymuje certyfikat, znak, który jest późnej umieszczany na opakowaniu. Taki znak jest informacją dla klienta, konsumenta, że produkt został wytworzony według tradycyjnych receptur, a producent poddał się kontroli.

W Polsce mamy w tej chwili zarejestrowanych 14 takich produktów. Na rejestracje czeka kolejnych 20. Daje to nam 9. miejsce w Unii Europejskiej, a drugie wśród krajów, które z nami lub po nas weszły do Unii. Liderem są Włochy, które mają zarejestrowanych ponad 200 produktów regionalnych. Najbardziej znanym naszym produktem regionalnym jest oscypek. Polska zabiega w tej chwili o unijną ochronę kabanosów i kiełbasy myśliwskiej, ale nasze wnioski chcą zawetować Czesi.

E-commerce lub i-komers – pojecie to kojarzone jest przede wszystkim z handlem przez Internet. E-commerce to handel z wykorzystaniem narzędzi elektronicznych. Może to być komputer, komórka, nawet telewizor z interaktywnym menu. Wszelkie usługi i towary zakupione za pomocą jakiegoś urządzenia elektronicznego można klasyfikować jako e-commerce (płatne ściągnięcie piosenki jest także handlem).

Ciężko w tej branży uciec od anglicyzmów. Bardzo często język polski nie jest wystarczająco precyzyjny, żeby nazwać te zjawiska. Wydaje się, że „handel elektroniczny” będzie tu najwłaściwszym określeniem.

Wartość rynku e-commerce w Polsce jest szacowana na 13 miliardów złotych. Wzrost obrotów w kolejnych latach ma wynieść 20–30 procent. Fazę rewolucyjną przechodziliśmy kilka lat temu, kiedy handel elektroniczny rósł rocznie o 50 procent. Ten sposób kupna i sprzedaży - zdaniem ekspertów - dalej będzie się szybko rozwijał.

OC – Odpowiedzialność Cywilna – w rozwinięciu odpowiedzialność cywilna posiadacza
pojazdu mechanicznego. Najczęściej jest nim samochód, ale może to być motocykl, traktor,
ciągnik siodłowy. Składka to cena ochrony ubezpieczeniowej, której udziela nam
zakład ubezpieczeniowy.

W przypadku odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego chodzi o zdjęcie z kierowcy albo właściciela odpowiedzialności za szkody, które spowoduje w ruchu pojazdów, np. gdy w trakcie wypadku drogowego nasz samochód wpadnie na inny pojazd czy potrącimy pieszego – wtedy odpowiedzialność za to zdarzenie weźmie na siebie zakład ubezpieczeń, który pokryje ewentualne roszczenia osób poszkodowanych.

OC od wielu lat jest ubezpieczeniem obowiązkowym. Składki, które płacimy, trafiają do zakładu ubezpieczeń, który te pieniądze inwestuje, lokuje i w momencie, gdy pojawia się szkoda, wypłaca odszkodowanie. Jest to system partypacyjny, czyli składają się wszyscy, a ze zgromadzonej puli pieniędzy wypłacane są odszkodowania.

Pomoc publiczna – to wsparcie udzielane przez państwo różnym podmiotom gospodarczym – czy to przedsiębiorstwom prywatnym czy państwowym.

Przyznawana może być m.in. na restrukturyzację, na zatrudnienie, na inwestycje lub na badania i rozwój. Pomoc publiczna może też mieć na celu zachęcanie przedsiębiorców zagranicznych do inwestowania w Polsce.

Pomoc publiczna obejmuje bardzo dużo instrumentów, którymi dysponuje państwo by pomagać przedsiębiorcom. Może mieć np. formę gwarancji dla pożyczek, które przedsiębiorstwa zaciągają. Pomoc może mieć formę dotacji bezpośredniej – czyli żywej gotówki, ale także ulg i zwolnień podatkowych.

 
Od 5 lat, czyli od wejścia Polski do Unii Europejskiej, o tym czy pomoc publiczna dla danego przedsiębiorstwa jest zgodna z przepisami Wspólnotowymi,  decyduje Komisja Europejska. Pomoc publiczna może być udzielona dopiero wtedy, kiedy Komisja Europejska wyda w danej sprawie decyzję pozytywną.

Jest to różnica miedzy wpływami a tym co wydaje państwo. W tym przypadku wydatki ponoszą tylko ministerstwa i rząd w całości. Źródłami finansowania deficytu budżetowego mogą być kredyty bankowe udzielane przez bank centralny, emisja papierów wartościowych, obligacji, weksli, bonów skarbowych, podwyższenie stopy podatkowej a w ostateczności dodatkowa emisja pieniądza.

Z punktu widzenia naszego wejścia do strefy EURO, zasadnicze znaczenie ma deficyt budżetowy, który nie może przekroczyć 3% Produktu Krajowego Brutto.

Stopa bezrobocia – jest liczona w Polsce na dwa sposoby. Po pierwsze co miesiąc podawana jest informacja o wysokości bezrobocia rejestrowanego, po drugie – bezrobocia liczonego według metody BAEL (badania aktywności ekonomicznej ludności).

Bezrobocie rejestrowane to wszyscy ci, którzy są zarejestrowani w Urzędach Pracy jako osoby bezrobotne. Stopę bezrobocia oblicza się sprawdzając jaka część wszystkich mogących pracować stanowią ci, którzy są zarejestrowani w Powiatowych Urzędach Pracy.

Metoda BAEL stosowana jest w całej Unii Europejskiej. Bezrobocie według tej metody podawane jest co 3 miesiące i jest zwykle niższe od bezrobocia rejestrowanego. Różnica wynika z metody liczenia. O uznaniu kogoś za bezrobotnego decyduje faktyczne niewykonywanie żadnej pracy. Jeśli ktoś przepracuje choćby jedną godzinę tygodniowo nie jest już bezrobotnym. Nie jest nim także osoba gotowa do podjęcia pracy w ciągu najbliższych dwóch tygodni oraz osoba która w ciągu ostatnich tygodni aktywnie poszukiwała pracy.

W ciągu minionych 20 lat Polacy stali się bogatsi. Choć z pewnością jest wśród nas wiele osób, którym ciężko związać koniec z końcem, to statystycznie siła nabywcza gospodarstw domowych jest większa.
Na początku przemian za średnią pensję mogliśmy kupić ok. 30 dolarów, teraz już 1 tysiąc. W naszych domach obok pralki Frania niemal powszechnie pojawiły się pralki automatyczne, radzieckie telewizory Rubin zostały zamienione już przez wielkoekranowe telewizory LCD. Statystycznie najwięcej wydajemy na żywność, bo aż 24,6 proc. naszych dochodów.  W 2010 roku te wydatki powinny pozostać na tym samym poziomie, choć są zależne od wielu nieprzewidywalnych warunków, np. pogody. Ale przewiduje się, że warzywa i owoce wzrosną o ok. 3,5 proc. To relatywnie mało mówią ekonomiści. Na drugim miejscu jeśli chodzi o wydatki pozostają opłaty za mieszkanie. One też wzrosną o kilka procent.
Gospodarstwa domowe powinny zadbać też o przyszłość, czyli inwestować nadwyżki dochodów. Może to być dodatkowa emerytura w postaci tzw. trzeciego filara, może też być inwestycja w kupno nieruchomości.

Specjalne Strefy Ekonomiczne to wydzielony obszar, na którym można rozpoczynać  działalność gospodarczą na specjalnych warunkach. Ma się np. ulgę w podatku dochodowym. Mała firma ma nawet do 70 proc. ulgi. Do podjęcia działalności nie trzeba mieć specjalnie dużych funduszy. Jeżeli przedsiębiorca chce wejść z nowym przedsięwzięciem do SSE, to powinien mieć ok. 100 tysięcy euro. Niestety – i to polska specjalność - procedury wpisania do strefy trwają nawet do 10 miesięcy. To odstrasza inwestorów, zwłaszcza zagranicznych.
Firma w SSE zobowiązuje się do utrzymania profilu działalności i miejsc pracy przez 5 lat. Z działalności w strefie są zadowolone obie strony. Firma ma niższe koszty działania, co ułatwia jej działanie, ale państwo ma podatki od wynagrodzeń. Szacuje się, że każda zwolniona złotówka generuje 3 do 4 złotych wpływów.

Rząd chce też ściągnąć do Polski zagranicznych inwestorów. I przygotował specjalne programy wsparcia, żebyśmy już nie narzekali, że firmy wolą Słowację od Polski. Siedem firm dostanie ok. 50 mln złotych, ale w zamian ma  zainwestować ok. miliarda złotych i utworzyć 2 tys. miejsc pracy.

W ubiegłym roku posiadacze akcji kończyli rok w smutnych nastrojach. Masowe bankructwa banków i kryzys gospodarczy spowodowały spadki na giełdach. Ten rok inwestorzy indywidualni kończą w zupełnie innym humorze. Akcje poszły w górę, na giełdzie odnotowano wzrost liczby inwestorów i jest już milion rachunków inwestycyjnych. Choć według niektórych szacunków, co czwarty z nich jest nieaktywny.

Polacy częściej bawią się w spekulacje, a nie inwestują na lata. A w co warto inwestować? Złoto to niepewny interes. Dopiero teraz - po 20 latach - inwestorzy, którzy zainwestowali w szczycie odzyskują kapitał. Grunt też może być lokatą ryzykowną. Kierując się inwestycjami warto wiedzieć, jaką sumą dysponujemy, ile możemy stracić i na jaki czas chcemy zamrozić kapitał. Papiery wartościowe są dobrym rozwiązaniem. Z obserwacji innych giełd wynika, że w długim okresie wartość akcji rośnie. A jeśli jeszcze zastosujemy się do zasady, żeby kupować kiedy inni sprzedają zyski mogą być sporte. Dla pewności jednak dobrze jest zróżnicować instrumenty oszczędności i nie wkładać wszystkich pieniędzy do jednego worka. A przede wszystkim nie zapominać, że najlepszym doradcą jest zdrowy rozsądek.

Ten, kto mieszka w spółdzielczym mieszkaniu lokatorskim, tak naprawdę  mieszka nie w swoim lokum. Bo należy ono do spółdzielni mieszkaniowej, a spółdzielca ma tylko prawo w nim mieszkać. Nie można takiego mieszkania ani sprzedać, ani odziedziczyć. Ale można było takie mieszkanie wykupić za przysłowiową złotówkę.

Zasady wykupu zaskarżono do Trybunału Konstytucyjnego, który je uchylił i dał parlamentowi rok na ich zmianę. Termin upływa 30 grudnia 2009 roku. Czasu zostało mało, ale dziś (18.12.2009) Sejm znowelizował ustawę o społdzielniach mieszkaniowych, w której uchwalił zasady wykupu niemal identyczne z tymi, jakie obowiązywały przed wyrokiem TK. Jednak pod ustawą potrzebny jest jeszcze podpis prezydenta.

Czy znowelizowane zasady znów zostaną zaskarżone? Być może. Dlatego jeżeli ktoś ma już przygotowane dokumenty niezbędne do wykupu mieszkania i uzgodniony termin u notariusza powinien sfinalizować transakcję. Spóźnialscy zaś mogą spokojnie poczekać na uprawomocnienie się dzisiejszej decyzji.

To już ostatni dzwonek. Jeśli chcemy zapłacić mniejszy podatek lub skorzystać z ulgi podatkowej, to musimy śpieszyć się, bo koniec roku blisko. Do wyboru jest kilka możliwości.
Wpłata na konto organizacji, która prowadzi działalność na rzecz pożytku społecznego. Pamiętajmy o zachowaniu dowodu wpłaty. Można też przekazać takiej organizacji darowiznę rzeczową, ale wtedy trzeba podpisać umowę darowizny. Można też wpłacić pieniądze na konto organizacji kościelnych. Wysokość darowizny nie może przekraczać 6 procent dochodu.
Osoby, które mają indywidualne konto emerytalne mogą wpłacić całą, roczną składkę. W tym roku to 3-krotność przeciętnej płacy, czyli ponad 9,5 tys. złotych, których nie obejmuje podatek Belki.
Posiadacze akcji, którzy w tym roku sprzedali korzystnie papiery wartościowe i osiągneli dochód mogą do końca grudnia sprzedać ze stratą te akcje, których wartość spadła poniżej ceny zakupu. Poniosą stratę, ale po nowym roku można je odkupić, a na takiej operacji zyska się podatkowo, bo dochód zostanie pomniejszony o stratę.

O pieniądze z Brukseli może ubiegać się praktycznie każdy. Fundusze z Unii cieszą się dużym powodzeniem, a mają wspierać działalność inwestycyjną, zwłaszcza  innowacyjność.
O finansowe wsparcie może starać się mała firma, może również duży koncern, choć w niektórych przypadkach ci mali są preferowani.
Niestety cały proces jest mocno zbiurokratyzowany i rozciągnięty w czasie, co zresztą nie odstrasza chętnych. Wnioski są oceniane według ścisłych kryteriów. Przestrzegane są również wymogi dotyczące dokumentacji. Chodzi o to, żeby wszyscy mieli porównywalne szanse i byli tak samo oceniani..
Na niektóre firmy nałożono jednak pewne ograniczenia. Są to głównie spółki giełdowe, z których zaledwie 8 procent otrzymało unijne wsparcie. Bruksela wychodzi z założenia, że te spółki mają więcej niż małe firmy możliwości  uzyskania pieniędzy. Na przykład banki nie mogą ubiegać się o fundusze na innowacyjność, choć mogą i dostają pieniądze na szkolenia.

Produkt regionalny to coś, co – jak wskazuje nazwa - musi być związane z regionem, jego kulturą, glebą, klimatem, umiejętnościami. Polacy znają powszechnie dwa nasze produkty – oscypka i rogala marcińskiego. Oba te produkty są już na liście, prowadzonej przez UE. Są na niej produkty z całej Europy wśród nich 14 polskich. Produkty te mogą być oznaczane specjalnym znakiem towarowym, zaś klient ma pewność, że mają gwarantowaną recepturę.
Co zrobić, żeby produkt znalazł się na liście europejskiej. Do zgłoszenia potrzebne są trzy podmioty np. zrzeszenia producentów, gdyż zgłoszenie musi być zespołowe. Produkt musi być wytwarzany nie krócej niż 25 lat, mieć potwierdzenie, że jest charakterystyczny dla danego regionu i przede wszystkim opis, czym odróżnia się od innych wyrobów i dlaczego jest taki szczególny.
Ci producenci, którym za daleko do Brukseli mogą starać się o wpis na listę krajową, która jest prowadzona przez ministra rolnictwa. Są na niej produkty tradycyjne, ale poza prestiżem ta lista nie daje szczególnych uprawnień. Mimo to, zostało tam wpisanych już około 700 produktów.

Handel e-commerce to wszystko, co kupuje się za pośrednictwem jakiegoś elektronicznego urządzenia. Może to być komputer, ale także telefon komórkowy, czy telewizor z dostępem do internetu.
Zazwyczaj zakupy w internecie są tańsze. A czy są bezpieczne? Z reguły tak. Sprzedawcy wiedzą, że jeśli ktoś się raz sparzy, to już do takiego handlu długo nie wróci. Jednak przed transakcją warto zebrać opinie o sprzedawcy. Internauci zawsze oceniają, czy dostarczony towar odpowiadał zamówieniu i ile czasu na niego czekali. Choć oszustów nie brakuje, więc kupujmy w sprawdzonych e-sklepach.
Na co uważać. Sprzedawca musi wystawiać faktury i deklarować przyjęcie zwrotu. Zgodnie z prawem, na zwrot przedmiotu kupionego w sieci mamy 10 dni. W zwykłym sklepie nie ma takiej możliwości. Rzetelny sprzedawca radzi, żeby podczas odbioru sprawdzić zawartość przesyłki i jeśli czegoś brakuje nie odbierać jej.
Nie można czekać z zakupem na ostatnią chwilę. Towar musi do nas dotrzeć za pośrednictwem poczty lub kurierem. Trzeba mieć czas na ewentualną reklamację. Jeśli myślimy o zakupach świątecznych to jest już ostatni gwizdek na zakupy.

W gąszczu ubezpieczeń komunikacyjnych można się pogubić. Mamy OC, AC, Assistance i  NW. Które wykupić, a na które szkoda pieniędzy?
OC to ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej. Jest to ubezpieczenie  obowiązkowe, które każdy posiadacz samochodu musi wykupić. Jeśli go nie ma naraża się na karę. Zaś towarzystwo nie może odmówić nam sprzedaży takiego ubezpieczenia. Polisa nie chroni naszego auta, ale chroni innych przed skutkami szkody jaką im wyrządzimy. Wykupując OC warto więc kierować się ceną – im niższe ubezpieczenie, tym lepiej. Bo zakres odszkodowania w każdym towarzystwie jest taki sam.
NW to dobrowolne ubezpieczenie od nieszczęśliwych wypadków. Dostaniemy odszkodowanie za uszkodzenia ciała albo - odpukać – za bardziej tragiczne zdarzenie.
Assistance jest również dobrowolne. Przewiduje pomoc w razie awarii lub wypadku. Można dostać nocleg lub auto zastępcze. Ponieważ w różnych firmach w zakres tego ubezpieczenia wchodzą różne elementy, warto się uważnie zapoznać z ofertą. Czasem Assistance jest dołączane bezpłatnie do AC.
AC (Autocasco) to dobrowolne ubezpieczenie. W zależności od wariantu można dostać odszkodowanie za kradzież auta, za jego uszkodzenie po np. wjechaniu w dziurę lub po kolizji z dzikim zwierzęciem, albo za jedno i drugie. Kupując AC musimy sobie odpowiedzieć na pytanie - czy nasz  samochód warto ubezpieczyć? Bo w przypadku starszych aut może się zdarzyć, że ubezpieczenie będzie wyższe niż wartość samochodu. W niektórych towarzystwach wysokość AC jest uzależniona też od miejsca zamieszkania. W większych miastach ruch jest większy, więc również większe prawdopodobieństwo wypadku i droższe AC.

Polacy nie obawiają się o bezpieczeństwo energetyczne. Prąd w domu mamy, gaz w kuchence też, a samochód możemy zatankować na każdej stacji. Ale fachowcy ostrzegają! Z naszym bezpieczeństwem energetycznym nie jest najlepiej.

Linie przesyłowe są przestarzałe. Wystarczy awaria jednego przełącznika, a pół Warszawy czy Szczecina nie ma prądu. Jeśli nie będą podjęte właściwe decyzje, to takie sytuacje będą częstsze.

Ceny nośników energii są u nas bardzo drogie, w hurcie takie same jak w Niemczech.  Przysłowiowy Kowalski płaci za prąd czy gaz mniej niż Schmidt, ale przedsiębiorstwa płacą 20 proc. drożej za prąd, a 30-40 proc. drożej za gaz niż w Niemczech. Co powoduje, że stajemy się niekonkurencyjni.

Sytuację mogłaby poprawić budowa elektrowni atomowej, która daje tani prąd. Ale to perspektywa 2020 roku. A polscy politycy specjalizują się w odległych scenariuszach, które zazwyczaj się nie sprawdzają. Więc nie ma pewności, że elektrownia powstanie.
Jedno jest pewne. Zapotrzebowanie na energię będzie rosło wraz z poziomem życia. Dlatego już teraz trzeba przewidywać co będzie za parę lat.

Polacy w zdecydowanej większości nie korzystają z odnawialnych źródeł energii. Trudno zresztą w 10-piętrowym, spółdzielczym bloku zamontować panele słoneczne lub przydomową elektrownię wiatrową. Zwłaszcza, że jeden duży wiatrak to koszt 1,5-2 mln euro. Czy więc zielona energia może być dobrym biznesem?

Może być, ale dla producentów urządzeń energetycznych i dla producentów energii. Bo wspierają ich rządy. Ponieważ Unia Europejska postawiła na odnawialne źródła energii, więc ci pierwsi nie muszą martwić się o zamówienia, a nawet – jak Siemens – zwiększają zatrudnienie. Ci drudzy zaś mają zapewniony odbiór energii, bo do 2030 roku w Polsce 15 proc. energii ma pochodzić ze źródeł odnawialnych, choć taka energia jest droższa. Ale czego nie robi się dla ochrony klimatu.

Co zaś może przysłowiowy Kowalski? Jeśli ma domek to na dachu może założyć panele słoneczne. Zapewnią 70 proc. rocznego zapotrzebowania na ciepłą wodę. Może też postawić przy domu niewielki wiatrak za ok. 10 tys. euro. Czy to się opłaci? Taka inwestycja jest rozłożona na 20 lat, a wtedy ceny energii będą raczej wyższe niż teraz. Choć tradycyjnej energetyki nie odstawiajmy do lamusa. Bo co będzie kiedy wiatr przestanie wiać, a słońce skryje się za chmury?

Czy przedsiębiorstwo, które nie radzi sobie na rynku może liczyć, że państwo rzuci mu przysłowiowe koło ratunkowe? Może - i jest to właśnie pomoc publiczna

W myśl polskiego i unijnego prawa państwo raz na 10 lat może pomóc kulejącej firmie, ale tylko wtedy, kiedy jest nadzieja, że po restrukturyzacji będzie mogła normalnie działać. Firmy trwale nierentowne, choćby państwowe molochy, na pomoc taką nie powinny liczyć.

Żeby dostać państwowe wsparcie firmy muszą spełnić pewne warunki. Przede wszystkim zaś zrealizować to, do czego się zobowiązały. Jedni muszą np. zainwestować w nowe urządzenia, inni zrestrukturyzować przedsiębiorstwo. Te warunki są rygorystycznie kontrolowane, czego boleśnie doświadczyły polskie stocznie.

Pomoc może być np. w formie dotacji, pożyczki preferencyjnej lub rozłożenia na raty zobowiązań finansowych, jakie firma ma wobec państwa. Raport z wykorzystania pomocy jest szczegółowo kontrolowany i wysyłany do Komisji Europejskiej. Jeśli zostaną stwierdzone rozbieżności w deklaracjach i ich wykonaniu, to trzeba się liczyć z koniecznością zwrotu pomocy.

Dotychczas  z pomocy publicznej skorzystało więcej firm prywatnych niż państwowych.

Raczej nieprędko. Najprawdopodobniej w 2014-2015 roku. Bo że się pojawi to pewne. Zobowiązaliśmy się do tego wstępując do Unii Europejskiej.

Wejście do strefy euro nie zależy od naszej dobrej woli, ale od spełnienia kilku warunków. Najważniejsze dotyczą inflacji, stabilnego kursu walutowego, deficytu budżetowego i długu publicznego. Mało który Polak wie, że deficyt budżetowy i dług publiczny to nie to samo. Deficyt, to suma, której zabraknie w państwowej kasie. Zaś dług publiczny to wszystko, co państwo jest winne wierzycielom, np. posiadaczom państwowych obligacji. Deficyt w tym i przyszłym roku będzie wynosił około 6 procent PKB (Produktu Krajowego Brutto), zaś dług ok. 55 procent. Czyli Polska jest krajem stosunkowo poważnie zadłużonym i – niestety – ten dług rośnie. Dlatego właśnie do strefy roku szybko nie wejdziemy, bo raczej w 2010 i 2011 roku nie ma szans, żeby deficyt obniżyć do wymaganych przez Unię 3 procent, czyli o połowę.

A jak obniżyć? Najłatwiej odebrać bogatym, czyli podnieść składkę rentową, zwiększyć podatki albo odebrać przywileje emerytalne. Ale nie tędy droga. Rząd powinien zreformować wydatki i zadbać o wpływy do państwowej kasy. Przede wszystkim zaś zaktywizować Polaków. Połowa z nas w wieku produkcyjnym nie pracuje, więc nie płaci składek i podatków. I to jedyna droga do zrównoważenia deficytu i długu.