Ekumenia

Wielki post (czas pasyjny) w Kościołach Polskiej Rady Ekumenicznej

Ostatnia aktualizacja: 05.03.2025 15:00
Rozpoczyna się jeden z najważniejszych okresów w życiu różnych Kościołów – wielki post, zwany też czasem pasyjnym.

Dla chrześcijan jest to czas przygotowania do przeżywania Wielkiego Tygodnia i świąt wielkanocnych, a jednocześnie pokuty, postu, zadumy i refleksji nad własnym życiem. Jak ten okres jest obchodzony w Kościołach zrzeszonych w Polskiej Radzie Ekumenicznej?


W 2025 r. wielki post (czas pasyjny) w Kościołach zachodnich rozpoczyna się 5 marca, zaś w Kościele Prawosławnym 3 marca.


W Kościele Ewangelicko-Augsburskim czas pasyjny to czterdziestodniowy okres przygotowujący do Pamiątki Śmierci Jezusa Chrystusa (Wielki Piątek) oraz świąt Zmartwychwstania Pańskiego. Rozpoczyna się w Dzień Pokuty i Modlitwy (tzw. Środę Popielcową). Nazwa okresu pochodzi od słowa „pasja” oznaczającego mękę i cierpienie Jezusa Chrystusa. Stąd ten czas roku kościelnego wzywa do zadumy nad tymi wydarzeniami i zachęca do wewnętrznego wyciszenia, duchowej i etycznej refleksji, odsunięcia od siebie absorbujących spraw zewnętrznych. W duchowości i teologii luterańskiej czas pasyjny ma szczególne znaczenie, ponieważ kieruje uwagę Kościoła ku ukrzyżowanemu Zbawicielowi. Tajemnica krzyża i odkupienia, zbawienia człowieka z łaski przez wiarę w ukrzyżowanego i zmartwychwstałego Chrystusa, stanowi centralny nerw ewangelickiej duchowości, dlatego też tak mocno podkreślany jest czas pasyjny i wyraźnie różni się on w liturgii od pozostałych okresów roku kościelnego.


W antyfonach liturgicznych opuszcza się „Alleluja” i śpiewa się „Amen”. W liturgii wstępnej zamiast „Gloria in excelsis” (Chwała Bogu na wysokościach) śpiewa się stary hymn „Aufer a nobis” (Zgładź, o Panie Boże wszystkie grzechy oraz nieprawości nasze). Kolorem liturgicznym jest fiolet. W Kościele Ewangelicko-Augsburskim nie ma obowiązku zachowywania w czasie pasyjnym postu rozumianego jako wstrzymywanie się od określonych potraw, napojów lub rozrywek. Post ma przede wszystkim wymiar etycznej postawy wobec drugiego człowieka – weryfikacji postaw, naprawy wyrządzonych innym szkód.


W Kościele Polskokatolickim rozpoczynająca okres wielkiego postu Środa Popielcowa jest tradycyjnie dniem postu ścisłego, czyli połączonego postu ilościowego i




wstrzemięźliwość od pokarmów (tradycja prawosławna zabrania spożywania produktów pochodzenia zwierzęcego i nabiału; spożywanie ryby dozwolone jest dwa razy w wielkim poście) możliwe jest poskromienie żądz, walka z grzechem, a co za tym idzie powrót do jedności z Bogiem. Wielki post przygotowuje do przeżywania Tygodnia męki Pańskiej i godnego spotkania Zmartwychwstałego Chrystusa. Rozpoczyna się w poniedziałek po niedzieli wybaczenia win i składa się ze św. Czterdziesiątnicy, sześciu niedziel oraz Tygodnia męki Pańskiej.


Od pierwszego dnia wielkiego postu cerkiewne nabożeństwa stają się oszczędne w śpiewie (oprócz sobót i niedziel). W świątyni dominuje półmrok i kolor czarny, częściej czytany jest Psałterz oraz fragmenty Starego Testamentu. Nabożeństwa są dłuższe, obfitują w pokłony. W środy i piątki odprawiana jest św. liturgia uprzednio poświęconych darów, jako pokrzepienie w postnych zmaganiach. We wszystkie soboty wielkiego postu (oprócz Wielkiej Soboty) sprawowana jest św. liturgia św. Jana Chryzostoma, zaś w niedziele św. liturgia św. Bazylego Wielkiego. Kolejne niedziele wielkiego postu to: Tryumf Ortodoksji (lub Niedziela Prawosławia), „oświecającego postu” (św. Grzegorza Palamasa), pokłon św. Krzyżowi (Niedziela Krestopokłonna), św. Jana Klimaka, Marii z Egiptu i Niedziela Palmowa. Ważnym świętem, wypadającym w większości przypadków w okresie wielkiego postu jest Zwiastowanie Bogurodzicy. Święto to w Kościele Prawosławnym należy do grupy dwunastu wielkich świąt i jest obchodzone 25 marca / 7 kwietnia, równo 9 miesięcy przed Narodzeniem Chrystusa.

PRE



Zobacz więcej na temat: wiara