Józef Wybicki. Rocznica śmierci autora słów hymnu Polski
Józef Wybicki - polityk, pisarz i publicysta, uczestnik powstania kościuszkowskiego, współtwórca Legionów Polskich we Włoszech, w końcu: autor "Mazurka Dąbrowskiego" - zmarł 203 lata temu, 10 marca 1822 roku.
2025-03-10, 05:35
Józef Wybicki uczył się w kolegium jezuickim pod Gdańskiem. Następnie odbywał praktykę prawną przy Trybunale Koronnym w Poznaniu, będącym najwyższym sądem w Koronie.
Karierę polityczną rozpoczął od udziału w elekcji królewskiej Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1764 r. "Do historii przeszła jego protestacja zgłoszona w trakcie sejmu repninowskiego w 1768 r., która przez współczesnych uznawana jest za jedno z pierwszych działań Konfederacji Barskiej, do której Wybicki dołączył".
Porwanie Stanisława Augusta Poniatowskiego. Najbardziej ryzykowna akcja konfederacji barskiej
REKLAMA
Stanisław August Poniatowski. Ostatni król Polski
Jako wyróżniający się talentem prawnik, brał udział w królewskich obiadach czwartkowych. Dla bratanka króla Stanisława Poniatowskiego ułożył projekt oczynszowania chłopów w jego dobrach. W 1781 roku osiadł w Manieczkach. W tym czasie wystawiał w okolicznych dworkach napisane przez siebie opery. Rozpowszechniał anonimowo okolicznościowe wiersze, pisał libretta do oper oraz sztuki sceniczne.
Był posłem na sejm 1784 roku i na Sejm Czteroletni. Jako członek tymczasowej Komisji Rządzącej, odegrał znaczącą rolę przy powstaniu Księstwa Warszawskiego.
Sejm Czteroletni zwany wielkim
Księstwo Warszawskie. Namiastka państwa polskiego
Po interwencji rosyjskiej i targowiczan Wybicki wziął udział w tajnych przygotowaniach do wybuchu Insurekcji Kościuszkowskiej. – Kościuszko w czasie insurekcji nadał Wybickiemu stopień generała – opowiadała w Polskim Radiu Joanna Błaszkowska, kustosz Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie, utworzonego w dworku należącego kiedyś do Wybickich. – Wśród pamiątek po nim, które są zebrane w Muzeum Hymnu, wyeksponowano właśnie te z powstania kościuszkowskiego. Zresztą gdy Wybicki trzy lata później pisał we Włoszech "Mazurka Dąbrowskiego", ostatnią zwrotkę poświęci insurekcji, Kościuszcze, kosynierom i Racławicom:
Na to wszystkich jedne głosy:
"Dosyć tej niewoli,
mamy Racławickie Kosy,
Kościuszkę, Bóg pozwoli".
REKLAMA
Posłuchaj
Po upadku powstania wyjechał do Paryża, gdzie dzięki jego staraniom udało się uzyskać zgodę na utworzenie wojska polskiego u boku Francji. Kiedy Jan Henryk Dąbrowski, przyjaciel Wybickiego, podpisał za zgodą Napoleona umowę o utworzeniu Legionów Polskich we Włoszech, Józef Wybicki postanowił do niego dołączyć.
– W 1797 roku Wybicki nie był czynnym żołnierzem, ale udzielał się aktywnie przy organizowaniu Legionów we Włoszech. Przecież to dla legionistów napisał "Pieśń Legionów" – mówiła Joanna Błaszkowska. "Pieśń Legionów Polskich we Włoszech", znana jako "Mazurek Dąbrowskiego", powstała właśnie w 1797 roku w Reggio nell’Emilia. Od razu zyskała wielką popularność. W 1927 roku stała się polskim hymnem narodowym.
Powiązany Artykuł
Hymn Polski - zobacz serwis historyczny
Ludzie wolni są braćmi - tak brzmiało motto Legionów Polskich we Włoszech
"Mazurek Dąbrowskiego" - hit, który przeszedł do historii
Od 1805 roku Wybicki był członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Pełnił funkcję pełnomocnika Napoleona na zajmowanych ziemiach polskich. Był też cenionym mówcą i pisarzem. Jest autorem m.in. "Myśli polityczne o wolności cywilnej", komedię "Szlachcic mieszczninem" i tragedię "Zygmunt August". Od 1802 roku pisał pamiętniki "Życie moje", które nie zostały ukończone. Duży sukces odniosła jego komedia obyczajowa o charakterze moralizatorsko-dydaktycznym "Kulig".
W Manieczkach, gdzie mieszkał ponad 10 lat, powstało muzeum imienia Józefa Wybickiego, a w rodzinnym Będominie od 1978 roku znajduje się Muzeum Hymnu Narodowego.
REKLAMA
Zmarł 10 marca 1822 roku. Został pochowany w Brodnicy koło Śremu. W 1923 roku jego szczątki przewieziono do Poznania do krypty przy Kościele Świętego Wojciecha, gdzie spoczywają zasłużeni Wielkopolanie.
Źródło: Polskie Radio/IAR/PAP
REKLAMA