Zakończenie studiów było zwieńczeniem projektu, który – jak podkreślali jego organizatorzy i uczestnicy – łączył wiedzę akademicką z praktyką dziennikarską. Program obejmował m.in. nowe media, media społecznościowe, sztuczną inteligencję, etykę dziennikarską, prawo autorskie, komunikację i PR.
Zaangażowanie Ministerstwa Spraw Zagranicznych w projekt było jednym z jego kluczowych elementów. To resort, poprzez Departament Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą, współpracował z Uniwersytetem Warszawskim przy przygotowaniu i realizacji studiów oraz sfinansował udział uczestników. W ogłoszonym przez MSZ naborze zakładano finansowanie studiów dla 25 osób.
MSZ: dziennikarze polonijni są ważnym łącznikiem z Polską
O znaczeniu programu podczas uroczystości mówiła Dagmara Bobak, dyrektor Departamentu Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą MSZ.
Jak podkreślała, dziennikarze polonijni pełnią szczególną funkcję – przekazują Polakom mieszkającym poza krajem informacje o współczesnej Polsce, jej kulturze, historii i bieżących wydarzeniach.
Dla MSZ ważna jest również odwrotna perspektywa. Media polonijne są bowiem źródłem wiedzy o codziennym życiu polskich społeczności za granicą, ich potrzebach i problemach.
– Dziennikarze polonijni są nośnikami kultury polskiej, języka polskiego, historii i bieżących informacji o naszym kraju – podkreślała Dagmara Bobak.
Wskazywała także na jeszcze jeden powód wspierania tego typu inicjatyw – zmieniające się środowisko informacyjne i rosnące znaczenie dezinformacji.
Zdaniem przedstawicielki MSZ ważne jest, aby dziennikarze polonijni mieli narzędzia pozwalające rozpoznawać zagrożenia i odpowiedzialnie przekazywać informacje swoim odbiorcom.
Inwestycja w profesjonalizację mediów polonijnych
Studia były pomyślane nie tylko jako forma zdobywania wiedzy, ale również jako element profesjonalizacji środowiska mediów polonijnych.
Problem jest istotny, ponieważ wiele osób działających w polonijnych redakcjach łączy działalność medialną z inną pracą zawodową. Jak mówiła Teresa Sygnarek, prezeska Światowego Stowarzyszenia Mediów Polonijnych i jedna z inicjatorek projektu, przeprowadzone wcześniej badanie wśród 85 redakcji pokazało, że prawie 90 procent ich pracowników nie posiadało wykształcenia dziennikarskiego.
Pierwsza edycja studiów pozwoliła tę sytuację częściowo zmienić – dyplomy Uniwersytetu Warszawskiego otrzymały 23 osoby.
– To, że teraz udało nam się 23 osoby wykształcić, niezmiernie nas cieszy – mówiła Teresa Sygnarek.
Od zajęć akademickich do praktyki w redakcjach
Program nie ograniczał się do zajęć uniwersyteckich. Uczestnicy mieli możliwość poznania pracy profesjonalnych redakcji oraz wzięcia udziału w praktycznych warsztatach.
W ramach programu współpracowano m.in. z Polskim Radiem, Telewizją Polską, Polską Agencją Prasową oraz Izbą Wydawców Prasy. Organizatorzy zadbali również o spotkania z przedstawicielami innych instytucji i środowisk związanych z mediami i kulturą.
Jacek Kuśmierczyk, kanclerz Polskiego Bractwa Kawalerów Gutenberga, które współtworzyło program studiów, podkreślał, że chodziło o stworzenie uczestnikom możliwości bezpośredniego kontaktu z profesjonalistami.
Program miał jednocześnie wymiar integracyjny. Dziennikarze przyjeżdżający z różnych krajów mogli poznać się, wymienić doświadczeniami i rozmawiać o problemach, z jakimi mierzą się media polonijne w poszczególnych państwach.
Uniwersytet Warszawski: studia mają być odpowiedzią na zmiany w mediach
Drugim filarem przedsięwzięcia był Uniwersytet Warszawski, a szczególnie Wydział Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii.
Dziekan wydziału prof. Dariusz Kuźmina podkreślał, że istotną wartością programu było jego dostosowanie do rzeczywistych potrzeb środowiska dziennikarzy polonijnych.
Program konsultowano z przedstawicielami mediów polonijnych, dzięki czemu uczestnicy mogli wskazywać, jakie kompetencje są im najbardziej potrzebne.
Wśród przedmiotów znalazły się m.in. etyka dziennikarska, podstawy prawa i prawa autorskiego, PR, nowe media oraz sztuczna inteligencja.
– Nie chodzi o to, żeby odrzucić sztuczną inteligencję. Z niej należy korzystać tyle, o ile – mówił prof. Kuźmina, zwracając uwagę na potrzebę świadomego i odpowiedzialnego wykorzystywania nowych technologii.
MSZ otworzyło drogę do studiów dostępnych dla dziennikarzy z całego świata
Istotnym elementem programu było finansowanie udziału uczestników przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Dzięki temu osoby działające w mediach polonijnych mogły zdobyć dyplom Uniwersytetu Warszawskiego bez ponoszenia pełnych kosztów studiów.
MSZ informowało podczas rekrutacji, że dwusemestralne studia są skierowane przede wszystkim do młodych dziennikarzy polonijnych, a resort sfinansuje udział w programie 25 osobom. Kandydaci byli zgłaszani przez polskie placówki dyplomatyczne, a w procesie mogły ich rekomendować również redakcje polonijnych mediów.
To pokazuje, że projekt był pomyślany nie jako jednorazowe szkolenie, ale jako inwestycja w kompetencje osób, które na co dzień odpowiadają za przekaz medialny kierowany do Polaków poza granicami Polski.
Czy będzie kolejna edycja?
Podczas uroczystości padły również pytania o przyszłość programu.
Uniwersytet Warszawski deklaruje gotowość do kontynuowania studiów. Jak mówił dziekan Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii, uczelnia dysponuje przygotowanym programem i doświadczeniem zdobytym podczas pierwszej edycji.
Również Ministerstwo Spraw Zagranicznych wskazuje na znaczenie dalszego rozwijania kompetencji środowisk polonijnych. W planach resortu na 2026 rok znalazła się m.in. dalsza współpraca ze środowiskami akademickimi i medialnymi oraz rozwój studiów podyplomowych dla dziennikarzy polonijnych na Uniwersytecie Warszawskim.
Pierwsza edycja pokazała, że współpraca administracji publicznej, uczelni i środowiska mediów polonijnych może stworzyć przestrzeń do systematycznego podnoszenia kwalifikacji dziennikarzy działających poza Polską.
Dla Ministerstwa Spraw Zagranicznych to również sposób na wzmacnianie kontaktu z Polonią. Dla Uniwersytetu Warszawskiego – możliwość wykorzystania wiedzy akademickiej w odpowiedzi na realne potrzeby środowiska medialnego. Dla samych dziennikarzy – szansa na zdobycie nowych kompetencji i stworzenie międzynarodowej sieci kontaktów.
Pierwsza edycja dobiegła końca, ale – jak wynika z deklaracji organizatorów – doświadczenia zdobyte podczas projektu mogą stać się podstawą kolejnych działań na rzecz profesjonalizacji mediów polonijnych.
Zapraszamy do wysłuchania relacji z uroczystości wręczenia dyplomów, która odbyła się w Audytorium Maximum UW, przygotowanej przez Halinę Ostas i Marię Wieczorkiewicz.