Staszic w podróży. Społeczne refleksje w dzienniku z europejskich wojaży

Ostatnia aktualizacja: 02.11.2026 12:39
Podróżować to porównywać. Nawet jeśli nie tego chcemy, za każdym obcym miastem, krajobrazem, obyczajem czy instytucją pojawia się pytanie o własny kraj. Czy u nas mogłoby być tak samo? Czy powinno być? A może właśnie to, co wydawało nam się zacofaniem, ma swoje nieoczekiwane zalety? W najbliższej odsłonie cyklu "Stanisław Staszic - obywatel użyteczny" pochylimy się nad unikalnym źródłem: dziennikiem podróży naszego bohatera.
Stanisław Staszic (1755-1826) - grafika
Stanisław Staszic (1755-1826) - grafikaFoto: Tadeusz Cieślewski/Biblioteka Narodowa/domena publiczna

Stanisław Staszic podróżuje po Europie z niezwykłą uważnością. Interesują go nie tylko zabytki i krajobrazy, lecz także rolnictwo, gospodarka, miasta, edukacja, obyczaje i życie społeczne. Zapisuje więc coś w rodzaju wielkiego europejskiego porównania i nieustannie konfrontuje to, co widzi, z Polską. Co go zachwyca? Co budzi zdumienie? Jakie rozwiązania chciałby przenieść nad Wisłę? A gdzie, przeciwnie, Polska i Polacy wypadają w jego oczach lepiej od mieszkańców odwiedzanych krajów?

"Dziennikowi podróży Stanisława Staszica: 1789-1805" przyjrzymy się wraz z gościem - dr. Bartoszem Działoszyńskim z Wydziału Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego.

***

Tytuł audycji: Stanisław Staszic – obywatel użyteczny

Prowadzenie: Michał Nowak

Gość: dr Bartosz Działoszyński (Wydział Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego)

Data emisji: 8.11.2026

Godz. emisji: 18.30

Czytaj także

"Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego". Stanisław Staszic i diagnoza chorób Rzeczypospolitej

Ostatnia aktualizacja: 12.08.2026 22:30
Co zrobić, kiedy państwo zaczyna przegrywać samo ze sobą? Kiedy wolność zamienia się w bezsilność, przywilej w egoizm, a polityczna tradycja – zamiast chronić wspólnotę – uniemożliwia jej działanie? Stanisław Staszic w "Uwagach nad życiem Jana Zamoyskiego" nie pisze po to, by opłakiwać słabnącą Rzeczpospolitą. Próbuje znaleźć sposób, by ją uratować.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Staszic patrzy. Obrazy "Rodu ludzkiego"

Ostatnia aktualizacja: 27.09.2026 19:00
Jedno z najbardziej osobliwych dzieł polskiego Oświecenia: gigantyczny poemat o historii człowieka, jego cywilizowaniu się, tworzeniu władzy, własności, państw i warstw społecznych, a zarazem o przemocy skrywającej się za tymi procesami. Tym razem proponujemy jednak spojrzeć na "Ród ludzki" z innej perspektywy - poprzez grafiki zamieszczone w dziele.
rozwiń zwiń