Posłuchaj na podcasty.polskieradio.pl >>>
Podczas jubileuszowego koncertu "4/10/100 + 1 = ∞", który odbędzie się w Studiu Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego, zabrzmi pięć nowych kompozycji autorstwa Wojciecha Błażewicza, Hanny Kulenty, Leny Michajłów, Grażyny Pstrokońskiej-Nawratil i Marty Ptaszyńskiej. Będzie to jednak dopiero początek jubileuszowego sezonu, w trakcie którego usłyszymy prawykonania utworów kolejnych sześciu kompozytorów.
Czytaj także:
"4/10/100 + 1 = ∞", czyli muzyka z przyszłości
Mimo że utwory, które zabrzmią 14 września, są związane z jubileuszem stulecia radiofonii, to formalnie nie wszystkie zostały zamówione przez Polskie Radio. Cztery utwory to kompozycje z cyklu "10 na 100", realizowanego przez Dwójkę. - Do nich dochodzi jeszcze jeden to taka "dzika karta". To utwór zamówiony u Marty Ptaszyńskiej na 80-lecie Orkiestry Polskiego Radia. Formalnie zamawiającym jest Stowarzyszenie Muzyków Orkiestry Polskiego Radia, więc to dzieło naprawdę bardzo nasze - napisane specjalnie dla nas. To "Koncert podwójny na skrzypce, wiolonczelę i orkiestrę". Solistami będą skrzypek Kuba Jakowicz i wiolonczelista Marcin Zdunik. Muszę przyznać, że czuję się trochę nieswojo podczas tej rozmowy, bo mówimy o muzyce, której... jeszcze nie ma. Rozmawiamy o utworach, których naprawdę nikt jeszcze nie słyszał; to muzyka z przyszłości w najczystszej postaci - wyznał na antenie Dwójki gość Jakuba Jamrozka.
Surrealistyczna pogoń w stylu Felliniego
Dzieło Marty Ptaszyńskiej nie jest jedynym, w którym skrzypce wysuwają się na pierwszy plan. Po raz pierwszy zabrzmi także "Koncert na skrzypce i orkiestrę symfoniczną" Hanny Kulenty, w którym partię solową wykona koncertmistrz Orkiestry Polskiego Radia Marcin Markowicz.
- Marcin powiedział mi, że to utwór bardzo trudny. Ale, na szczęście, trudny dla niego, a nie dla słuchaczy. To takie dzieło, w którym skrzypek ma pełne ręce roboty: wymagające technicznie, fizycznie, emocjonalnie. Tłumaczył mi, że są tam fragmenty, w których ręka musi skakać od podstrunnicy aż do końca gryfu - i jeszcze trzeba trafić czysto. W tym utworze cały czas narasta tempo, jest jakiś rodzaj pośpiechu, pogoni - tylko nie do końca wiadomo za czym. Całość spina klamra: pojawia się w niej coś w rodzaju surrealistycznego, trochę "felliniowskiego" walczyka. Marcin powiedział, że słyszy się go jakby zza szyby - jakby był trochę z innego świata. Mam poczucie, że ten koncert to nie tylko pokaz wirtuozerii. To opowieść. O czymś, co, jak sądzę, jest nam wszystkim bliskie: o chęci ucieczki. Ale nie wiadomo - dokąd? Przed czym? I czy w ogóle się uda? - mówił Kajetan Prochyra.
Nie tylko symfonika
Koncert jubileuszowy będzie też spotkaniem z muzyką kameralną. Lena Michajłów, najmłodsza wśród kompozytorów w tym cyklu, stworzyła utwór "entering Sterngäßchen 4".
- To muzyczna opowieść o sklepie z drewnianymi zabawkami w Salzburgu. Kompozytorkę urzekła audiosfera tego miejsca - nagrywała dźwięki, a potem stały się one punktem wyjścia do stworzenia utworu. Wykonają go dwaj pianiści i dwoje perkusistów. W utworze wykorzystano musicon. To polski wynalazek, instrument przypominający ogromny, obracający się bęben z przyciskami. Można na nim tworzyć złożone struktury rytmiczne i dźwiękowe. Cały koncert otworzy utwór Grażyny Pstrokońskiej-Nawratil: "Muzyka drzew", poświęcony Krzysztofowi Pendereckiemu. To kompozycja na kwartet smyczkowy. Pierwszą część koncertu zamknie" Kwartet smyczkowy nr 3" Wojciecha Błażejczyka. Jest to surowy utwór. Kompozytor skupił się na niedoskonałościach, na "ludzkich" aspektach brzmienia kwartetu smyczkowego: na tym, co nieidealne, ale przez to właśnie autentyczne - powiedział na antenie dyrektor Orkiestry Polskiego Radia.
Polskie Radio: w zgodzie z tradycją
Polskie Radio zamawiało w przeszłości dzieła u najwybitniejszych kompozytorów: u Grażyny Bacewicz, Witolda Lutosławskiego czy Henryka Warsa. Obecne zamówienia wpisują się więc w tę tradycję. - To naturalne, że Polskie Radio, a szczególnie zespoły z nim związane, mają obowiązek trzymania ręki na pulsie współczesnej muzyki. Na tym, co dziś dzieje się w polskiej twórczości: o co chodzi kompozytorom, czego szukają, jak możemy im pomóc. Ważne jest słuchanie tego, co dzieje się teraz w muzyce i I pokazywanie tego odbiorcom: rejestrowanie, emitowanie, dokumentowanie. Polskie Radio zawsze było i wciąż jest laboratorium, punktem odniesienia, ważnym adresem dla polskiej kultury - wyznał gość Dwójki.
***
Tytuł audycji: Poranek Dwójki
Prowadzenie: Jakub Jamrozek
Gość: Kajetan Prochyra (dyrektor Orkiestry Polskiego Radia w Warszawie)
Data emisji: 25.08.2025
Godz. emisji: 8.30
oł/am
