Obóz reform. O Konstytucji 3 maja

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2023 18:00
Gościem audycji był dr Michał Kulecki, starszy kustosz w Archiwum Głównym Akt Dawnych. Rozmawialiśmy o uchwalonej 232 lata temu Konstytucji 3 maja. 
Oryginał Konstytucji 3 maja w Archiwum Głównym Akt Dawnych
Oryginał Konstytucji 3 maja w Archiwum Głównym Akt DawnychFoto: Polskie Radio

Konstytucja 3 maja, właśc. Ustawa Rządowa z dnia 3 maja, uchwalona 3 maja 1791 roku - ustawa regulująca ustrój prawny Rzeczpospolitej Obojga Narodów.

Powszechnie przyjmuje się, że Konstytucja 3 maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji amerykańskiej z 1787 r.). Czy tak naprawdę było? A może wcześniej miało ją San Marino? Korsyka? 

Rozmawialiśmy o tym, jak doszło do uchwalenia Konstytucji. Bo przecież prace nad nią nie trwały tydzień czy miesiąc. I po co była nam Konstytucja. Przecież kraje ościenne obywały się bez niej.

Zapytałem mojego gościa czym było Stronnictwo Patriotyczne i o realizację jego głównych postulatów: powiększenie armii do 100 tysięcy, zniesienie Rady Nieustającej, uniezależnienie od Imperium Rosyjskiego, zniesienie liberum veto i wolnej elekcji.

Rozmawialiśmy też o głównych postaciach Stronnictwa Patriotycznego: Ignacym i Stanisławie Kostce Potockich, Adamie Kazimierzu Czartoryskim, Hugonie Kołłątaju, Stanisławie Małachowskim i o tym czy podział na lewicę, prawicę i centrum ma w tym przypadku sens.

Zapytałem o rolę w uchwaleniu Konstytucji 3 maja króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i o jej skutki. Akt ten tak naprawdę obowiązywał bardzo krótko. Czy jest dla Polaków wyłącznie symbolem?


Posłuchaj
28:59 2023_05_03 17_30_15_PR2_O_Wszystkim_z_Kultura.mp3 Obóz reform. O Konstytucji 3 maja (O wszystkim z kulturą/Dwójka)

 

***

Tytuł audycji: O wszystkim z kulturą

Prowadził: Wacław Holewiński

Gość: dr Michał Kulecki (starszy kustosz w Archiwum Głównym Akt Dawnych)

Data emisji: 3.05.2023

Godzina emisji: 17.30

pg/mo

Czytaj także

3 maja 1791. Co tego dnia działo się na Zamku Królewskim?

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2024 05:55
Pierwsza nowoczesna ustawa zasadnicza w Europie i druga na świecie była dziełem oświeceniowych reformatorów, których celem było ratowanie pogrążonej w chaosie Rzeczpospolitej. Choć Polska zniknęła z mapy Europy zaledwie cztery lata po jej uchwaleniu, dla Polaków stała się symbolem rozpaczliwej próby naprawy swojego kraju.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Konstytucja 3 maja - genialna samoograniczająca się rewolucja

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2023 08:28
- Monarchizm zaproponowany w Konstytucji 3 maja miał wzmocnić polskie państwo - mówiła historyk, prof. Zofia Zielińska. - Reakcja Berlina i Petersburga przeciwko Konstytucji świadczą o tym, że nasze ówczesne przekonania były słuszne. 
rozwiń zwiń