Radiowe Centrum Kultury Ludowej

Był taki sztetl. Historia żydowskiej społeczności z Ejszyszek

Ostatnia aktualizacja: 25.09.2026 00:01
W Ejszyszkach, dzisiaj leżących przy granicy litewsko-białoruskiej, Żydzi mieli osiedlić się bardzo wcześnie. Według legendarnych przekazów już w XI wieku. Ejszyscy Żydzi wywodzili swoje pochodzenie od trzech rodzin żydowskich: Ben Yossef (później – Józefowicz, Kabacznik) Ben Asher (później – Aszerowicz, Jurkanski) i Azrieli (później – Izraełowicz, Izraelovicz, Edelstein).
Grupa żydowskich kobiet i dziewczynka przy wjeździe do Ejszyszek: od prawej Zipporah (Katz) Sonenson, Masha Michalowski, Alte Katz, Maite Gurewitch i Miriam Sonenson. Przed nimi stoi Shula Sonenson, córka Miriam. Zdjęcie wykonał Ben-Zion Szrejder w 1940 roku.
Grupa żydowskich kobiet i dziewczynka przy wjeździe do Ejszyszek: od prawej Zipporah (Katz) Sonenson, Masha Michalowski, Alte Katz, Maite Gurewitch i Miriam Sonenson. Przed nimi stoi Shula Sonenson, córka Miriam. Zdjęcie wykonał Ben-Zion Szrejder w 1940 roku.Foto: United States Holocaust Memorial Museum,

Przez wieki tworzyli historię tego tętniącego życiem miasta, tygla kulturowego Wileńszczyzny. Historia żydowskiej wspólnoty w Ejszyszkach zakończyła się tragicznie 25 i 26 września 1941 roku. Do niej nawiązała w swojej pracy Ellen Livingston, studentka Uniwersytetu w Princeton, która w 1982 roku przeprowadziła serię wywiadów z emigrantami z Ejszyszek, osiadłymi w Nowym Jorku. Dzięki temu powstała praca cenna „Tradycja i modernizm w sztetlu Ejszyszki 1919–1939”, której polski przekład ukazał się w tym roku.

O tej książce, dwa dni po 23 września, na Litwie obchodzonym jako Dzień Pamięci Ofiar Zagłady Żydów Litewskich (data ta nawiązuje do ostatecznej likwidacji getta wileńskiego w 1943 roku), rozmawiamy z dr Barbarą Jundo-Kaliszewską, rodowitą ejszyszczanką i historyczką oraz politolożką.



***

Tytuł audycji: Na pograniczach 

Prowadzi: Aleksandra Tykarska

Data emisji: 25.09.2026

Godzina emisji: 23.08