Пуга, морква і пякельныя санкцыі
Закон Ліндсі Грэма дае Дональду Трампу новы інструмент ціску на пакупнікоў расійскіх энергарэсурсаў. Але яго прымяненне можа мець наступствы не толькі для Масквы, але і для адносінаў ЗША з Кітаем і Індыяй.
Прыняцце Сенатам ЗША закона Ліндсі О. Грэма аб санкцыях супраць Расіі і Ірана, які ў СМІ атрымаў назву «Пякельныя санкцыі», і яго наступнае падпісанне прэзідэнтам Дональдам Трампам дае Вашынгтону новыя рычагі ўплыву на Расію. Аднак на практыцы ён у першую чаргу накіраваны супраць Кітая і Індыі. Закон дазваляе Трампу ўводзіць тарыфы да 100 працэнтаў на імпарт з краін, якія купляюць расійскія энергетычныя рэсурсы. Гэта інструмент ціску на Маскву і яе найбуйнейшых кліентаў.
Візіт Сі і новая гандлёвая рыторыка
Значнасць законапраекта будзе лепш ацэненая ў бліжэйшыя дні, пасля візіта ў Вашынгтон старшыні Кітая Сі Цзіньпіна. Яго візіт працягваўся 2 дні і закончыўся 25 верасня. Чакаецца, што перамовы з Трампам будуць сканцэнтраваны ў першую чаргу на эканамічных адносінах. Верагодна, таксама будуць узняты пытанні бяспекі ў Інда-Ціхаакіянскім рэгіёне і вайна Расіі супраць Украіны.
Больш за тое, гэта надзвычай цяжкі час для Трампа. Яго вайна ЗША з Іранам усё больш ускладняе знешнюю палітыку ЗША і абмяжоўвае прастору для манеўру прэзідэнта. Ён спрабуе гуляць у «добрага і дрэннага паліцэйскага» з Расіяй. Праблема ў тым, што ў гэтай палітыцы цяжка вылучыць адзіную, паслядоўную стратэгію. Крэмль выкарыстоўвае гэтую двухсэнсоўнасць, прапаноўваючы Трампу сваё бачанне будучых інтарэсаў і буйных здзелак. План Расіі просты: перачакаць ціск і працягваць вайну.
Закон як інструмент, а не аўтаматычная санкцыя
Аднак спачатку мы павінны адказаць на фундаментальнае пытанне: што такое «Закон Грэма»? Ён не патрабуе аўтаматычна ад Трампа ўвядзення новых санкцый. Замест гэтага ён дае яму магчымасць уводзіць тарыфы да 100 працэнтаў на імпарт з краін — найбуйнейшых пакупнікоў расійскай сыравіны.
Такім чынам, прэзідэнт можа выкарыстоўваць іх як рэальную эканамічную зброю, але ён таксама можа трымаць іх на стале і выкарыстоўваць як разменную манету ў перамовах. Як тлумачаць амерыканскія аналітычныя цэнтры, тое, як гэтыя паўнамоцтвы будуць выкарыстоўвацца, цяпер будзе важнейшым за іх прыняцце. Акрамя практычнага прымянення санкцый, ёсць яшчэ адна магчымасць: разглядаць расійскае пытанне як частку больш шырокай гандлёвай палітыкі ў адносінах да Кітая, Індыі і іншых партнёраў ЗША. Пры такой дамоўленасці Расія становіцца не столькі аб'ектам санкцый, колькі інструментам ціску на трэція краіны.
Праблема ўзнікне, калі Трамп сапраўды вырашыць націснуць кнопку
Тарыфы ў памеры 100 працэнтаў для Кітая ці Індыі могуць азначаць новую эскалацыю напружанасці ў адносінах з гэтымі краінамі, а скарачэнне расійскага экспарту можа прывесці да росту сусветных цэн на нафту. Для Масквы гэта азначала б парадаксальную выгаду: частка страчаных даходаў магла б быць кампенсавана больш высокімі цэнамі на сырую нафту. Аднак для Трампа гэта было б велізарнай унутранай праблемай, бо рост цэн на паліва хутка ўплывае на настроі амерыканскіх выбаршчыкаў.
І менавіта таму Закон Грэма — гэта ў першую чаргу інструмент ціску, а не аўтаматычны механізм санкцый. Кангрэс даў Трампу паўнамоцтвы пагражаць Кітаю, Індыі і іншым пакупнікам расійскай нафты высокімі тарыфамі. Аднак ён не абавязаны рабіць гэта неадкладна. У канчатковым выніку, уплыў закона будзе залежаць ад таго, ці палічыць прэзідэнт мэтазгодным ператварыць дадзеныя яму паўнамоцтвы ў рэальныя тарыфы.
Энергетычнае перамір'е як асобная карта
Сувязь Закона Грэма з перамовамі Вашынгтона з Кіевам аб патэнцыйным спыненні агню ў сферы ўдараў па энергетычнай інфраструктуры патрабуе асобнага разгляду.
Цяжка выказаць здагадку, што гэтая апошняя спроба, прыкладна восьмая з пачатку прэзідэнцтва Трампа, дасягнуць палітычнага дыялогу прывядзе да якога-небудзь прарыву. Крэмль не хавае таго факту, што атакі на ўкраінскі энергетычны сектар з'яўляюцца часткай яго стратэгіі.
Дзмітрый Пяскоў адкрыта назваў энергетыку «ахілесавай пятой» Украіны. Для дзяржавы, якая вядзе вайну, каб знішчыць інфраструктуру праціўніка, гэта мае двайное значэнне: гэта абмяжоўвае магчымасці яе вайскоўцаў і адначасова перашкаджае функцыянаванню ўсёй дзяржавы. Таму для Масквы адмова ад такога інструмента азначала б добраахвотнае абмежаванне аднаго з найважнейшых сродкаў ціску на Кіеў.
Трамп можа паспрабаваць падняць стаўкі
У гэтай сітуацыі Трамп можа паспрабаваць падняць стаўкі, прапанаваўшы Маскве перспектыву будучага эканамічнага супрацоўніцтва, але гэта не азначае, што Крамлю трэба спяшацца з пагадненнем. Расіяне могуць зацягваць перамовы, адначасова падтрымліваючы ваенны ціск і правяраючы, наколькі далёка гатовы зайсці прэзідэнт ЗША. Яны эфектыўна робяць гэта ўжо амаль 20 месяцаў, і яны таксама абураюцца знікненнем «духу Анкарыджа», які яны выклікалі месяцамі.
Аднак усё больш прыкмет таго, што Трамп церпіць няўдачу. Калі ён прайграе будучыя прамежкавыя выбары — а аўтар прагназуе, што ён прайграе — апазіцыя будзе стрымліваць яго ў кожным кроку. Гэта можа як парушыць яго знешнюю палітыку, так і абвастрыць канфлікт унутры ЗША.
Тым часам вайна будзе працягвацца, расійскія беспілотнікі будуць развівацца, і пагроза новых тэатраў ваенных дзеянняў будзе вісець над Еўропай, як стрэльба Чэхава.
Леон Піньчак, аналітык Polityka Insight