Неаднаразова можна пачуць, што без пчол існаванне чалавецтва можа апынуцца пад пагрозай. Пчолы з'яўляюцца ключавымі апыляльнікамі, якія падтрымліваюць біяразнастайнасць, вытворчасць прадуктаў харчавання і стабільнасць экасістэм.
Пчолы апыляюць прыблізна 70–80% сельскагаспадарчых культур і дзікіх раслін, непасрэдна ўплываючы на размнажэнне раслін, вытворчасць насення і пладоў, а таксама на падтрыманне харчовых ланцугоў у прыродзе.
Шыман Іваньчук
Пасека Шымана Іваньчука знаходзіцца на ахоўнай тэрыторыі Natura 2000. Пытаемся, ці бачыць ён пагрозы для сваёй працы пчаляра.
— Я бачу два небяспечныя фактары. Першы — гэта монакультуры, то бок вырошчванне адной расліны, што прыводзіць да абмежаванай колькасці пылку. Пылку проста не хапае, а для здароўя пчол патрэбны розны пылок. Толькі тады маладыя лічынкі растуць больш здаровымі і паўнавартаснымі. Другі небяспечны фактар — гэта простая хімізацыя сельскай гаспадаркі з яе багаццем хімікатаў, з-за чаго пчолы жывуць карацей і хварэюць.
Прычым, прырода так стварыла пчол, што небяспечныя рэчывы ў мёд не трапляюць. Мёд павінен быць як мага больш карысным для новага пакалення пчол, таму сама пчала затрымлівае гэтыя шкодныя фактары ў сваім целе, а ў выніку жыве карацей.
Сучасная эканоміка патрабуе пастаяннай адаптацыі да новых рынкавых і тэхналагічных умоў. Нягледзячы на тое, што пчалярства ўсё яшчэ заснавана на традыцыйных метадах селекцыі, яно ўсё часцей выкарыстоўвае інавацыйныя рашэнні для вырашэння праблем сучаснага свету, такіх як змяненне клімату, скарачэнне папуляцый пчол і рост попыту на прадукцыю пчалярства.
Цікавімся, ці Шыман Іваньчук сустракаў новыя тэхналогіі ў працы пчаляроў?
— Новыя тэхналогіі з'яўляюцца. Галоўным чынам гэта тычыцца стварэння статыстыкі пра тое, як жыве вулей. То бок, збіраюцца параметры жыцця пчалінай сям’і. Ці яна ў настроі раення, ці ёсць у сям’і якія-небудзь праблемы. Гэта можна вызначыць на падставе інфармацыі з датчыкаў, якія размяшчаюцца ў вуллі. Ёсць таксама электронная вага, якая паказвае, як змяняецца вага вулля, колькі мёду назбіралі пчолы. То бок гэта дадзеныя пра канкрэтную сям’ю на пасецы.
Купляючы мёд мы часцей за ўсё выбіраем канкрэтны гатунак мёду: грэчкавы, ліпавы, малінавы, рапсавы і іншыя. Цікавімся, якім чынам пчаляр упэўнены, што гэта канкрэтны гатунак мёду.
— Я ведаю гэта, таму што пчолы прыносяць пылок, характэрны для пэўнай кветкі, і колер гэтага пылку паказвае, з якой расліны, з якой кветкі прыляцела пчала. Аднак з пчоламі цікавая сітуацыя: калі ў іх ёсць нейкая карысць, напрыклад, вышэйзгаданая грэчка, як толькі яны знойдуць гэтае поле, то, пакуль яна не скончыцца, гэта значыць пакуль большасць кветак на гэтай грэчцы не перастане квітнець, яны будуць працягваць ляцець на тое месца. Такім чынам, я бачу, што гэта пылок грэчкі. І ведаю, што пакуль поле з гэтай грэчкай не перастане квітнець, гэты мёд будуць насіць пчолы. Таму што яны проста верныя гэтаму месцу.
У вуллі жыве тры тыпы пчол: матка, пчала-працаўніца і труцень. Працавіты як пчала — часта можна пачуць пра некаторых людзей. Аднак, у выпадку пчол цяжкая праца азначае кароткае жыццё.
— Пчала жыве каля 30 дзён, але ўсё залежыць ад таго, наколькі шмат яна працавала. Насамрэч, пчала памірае, калі перапрацоўваецца. Найменш пчалы жывуць звычайна ў самы загружаны час. Падчас сезону, калі пчолы вельмі інтэнсіўна лётаюць і шмат працуюць, пчолы могуць жыць і 20 дзён. Але яны таксама могуць жыць некалькі месяцаў, калі пчала рыхтуецца да зімы, восенню. Яна не перапрацоўваецца, не знясільваецца працай, зімой яна таксама мала працуе. Але дзякуючы гэтаму вясной пчала вырошчвае першых маладых пчол на наступны сезон. Такім чынам, пчала насамрэч добра арганізавана, таму што ёй даводзіцца мала працаваць, потым працаваць больш, а потым паміраць ад працы, разводзячы маладых пчол.
Інтэнсіўнасць працы пчалы залежыць ад колькасці пылку ў прыродзе, але і ад цыклу жыцця пчалінага рою, гаворыць Шыман Іваньчук. Калі пчаліная сям’я пераходзіць у рэжым раення, то бок, яна хоча падзяліцца, стварыць новы рой, то пчолы не працуюць занадта шмат. Яны проста лянуюцца і чакаюць кульмінацыйнага моманту — дзялення роя. Калі падзел адбыўся, то наступае прыліў працы, бо пчолы раптам пачынаюць шалёна працаваць над дасягненнем мэт новага роя. Уся энергія, якую яны назапасілі падчас перыяду адпачынку, раптам выбухае ў новым роі.
слухайце аўдыё
ав