Po zamachu na World Trade Center z 11 września 2001 r. nastąpiło zbliżenie w stosunkach Rosji i USA w ramach walki z terroryzmem. W kolejnych latach relacje dwustronne, a także relacje Rosji z Zachodem, ulegały stopniowemu pogorszeniu, aby załamać się wraz z agresją na Ukrainę.
Reakcja Rosji na zamachy z 11 września była natychmiastowa. Prezydent Władimir Putin był pierwszym zagranicznym przywódcą, który zadzwonił do swojego amerykańskiego odpowiednika George’a W. Busha, potępiając zamachy i oferując wsparcie. Putin złożył następnie wizytę w Stanach Zjednoczonych: w listopadzie 2001 r. odwiedził Ground Zero, a także udał się na ranczo Busha w Crawford w Teksasie.
Symbolem nowego otwarcia w relacjach USA z Rosją były słowa Busha podczas pierwszego spotkania z Putinem w Słowenii w czerwcu 2001 r., a więc jeszcze przed zamachami na WTC. - Spojrzałem mu (Putinowi – PAP) w oczy. Uznałem go za człowieka bardzo bezpośredniego i godnego zaufania. (…) Mogłem wyczuć jego duszę – powiedział amerykański prezydent. Słowa te były w kolejnych latach często przytaczane jako wyraz naiwności Zachodu w stosunku do Kremla i samego Putina.
Za symbolicznymi gestami szła realna pomoc ze strony Kremla. Rosja udostępniła swoją przestrzeń powietrzną dla lotów humanitarnych związanych z operacją w Afganistanie i nie sprzeciwiła się wykorzystaniu baz w Azji Centralnej przez siły amerykańskie, co pomogło w inwazji na Afganistan. Waszyngton i Moskwa zacieśniły współpracę wywiadowczą, a rosyjski wywiad przekazał Amerykanom informacje dotyczące struktur Al-Kaidy w Afganistanie.
Po atakach z 11 września Kreml wsparł USA w walce z terroryzmem, przedstawiając zarazem działania wojenne w Czeczenii, jako element tej samej walki. Druga wojna czeczeńska, której przebieg i skala była krytykowana przez Zachód, trwała od 1999 do 2009, a jej główna faza zakończyła się w kwietniu 2000 r., przeradzając się w walki partyzanckie.
Stosunki Rosji z USA szybko uległy jednak ochłodzeniu w związku z amerykańskim atakiem na Irak w marcu 2003 r. Kreml potępił inwazję, uznając ją za naruszenie prawa międzynarodowego, a Putin nazwał ten krok „poważnym błędem politycznym”. Po utworzeniu Rady NATO - Rosja w 2002 r., stosunki Moskwy z Sojuszem też uległy ochłodzeniu w związku z rozszerzeniem NATO w 2004 r. o kolejne państwa, w tym kraje bałtyckie.
Rosja postrzegała tzw. kolorowe rewolucje w Gruzji w 2003 r. i na Ukrainie na przełomie 2004 i 2005 r. jako inspirowane przez USA. Według Kremla, Waszyngton próbował osłabić pozycję Moskwy na obszarze, który traktowała jaką swoją strefę wpływów. Rosja krytykowała również plany rozwoju amerykańskiego systemu obrony przeciwrakietowej.
W tym czasie na Zachodzie zaczęło utrwalać się przekonanie o autorytarnym zwrocie Putina. W maju 2004 r., zaraz po zaprzysiężeniu na drugą kadencję prezydencką, znany amerykański dyplomata i analityk Strobe Talbott zatytułował swój esej opublikowany przez Brookings Institution: „Putin: Talk Like a Democrat, Walk Like an Autocrat”.
Wyraźnym sygnałem pogorszenia stosunków rosyjsko - amerykańskich było przemówienie Putina na Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa w lutym 2007 r., w którym rosyjski przywódca zakwestionował porządek międzynarodowy i dominującą rolę USA na świecie. W sierpniu 2008 r. wybuchła z kolei wojna rosyjsko-gruzińska, która doprowadziła do kryzysu w stosunkach Rosji z Zachodem. NATO zawiesiło wówczas część kontaktów z Rosją.
Po próbie resetu w stosunkach USA – Rosja za administracji Baracka Obamy i prezydentury Dmitrija Miedwiediewa, relacje dwustronne uległy głębokiemu załamaniu wraz z aneksją przez Rosję Krymu w 2014 r. i rozpoczęciem wojny w Donbasie, a następnie pełnoskalowej inwazji na Ukrainę w lutym 2022 r.
11 września 2001 r. 19 członków Al-Kaidy porwało cztery samoloty pasażerskie. Dwa uderzyły w wieże World Trade Center w Nowym Jorku, trzeci w Pentagon pod Waszyngtonem, a czwarty rozbił się w Pensylwanii po próbie odzyskania kontroli nad maszyną przez pasażerów. W najbardziej śmiercionośnym zamachu terrorystycznym w historii USA zginęło 2996 osób, a tysiące zostały ranne.
Po zamachach NATO po raz pierwszy uruchomiło art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego.
PAP/ks