1 maja 2004 roku Polska wraz z dziewięcioma innymi państwami dołączyła do Unii Europejskiej. Było to największe rozszerzenie w historii Wspólnoty — Unia powiększyła się wtedy z 15 do 25 państw, a do wspólnoty europejskiej dołączyło ponad 74 miliony nowych obywateli. Oprócz Polski do UE weszły Czechy, Słowacja, Węgry, Estonia, Litwa, Łotwa, Słowenia, Cypr i Malta.
Z badań Polskiego Instytutu Ekonomicznego wynika, że gdyby Polska nie zdecydowała się na wejście do Wspólnoty, PKB na mieszkańca byłoby znacząco niższe. PIE szacował, że dzięki członkostwu w UE polskie PKB per capita jest wyższe o około 40 procent. Instytut wskazywał, że największe korzyści wynikały przede wszystkim z jednolitego rynku, napływu inwestycji zagranicznych oraz włączenia Polski i regionu w globalne łańcuchy dostaw.
00:27 Ekonomista M.Wąsiński o 22 latach w UE.mp3 "Członkostwo w Unii Europejskiej ekonomicznie nam się opłacało" - skomentował Marek Wąsiński z Instytutu Ekonomicznego. IAR/Białek
Podobne wnioski znalazły się w dzisiejszym podsumowaniu Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Resort wskazuje, że w latach 2003–2025 skumulowany wzrost PKB Polski wyniósł prawie 130 procent, przy średniej unijnej na poziomie 34,5 procent. MSZ podaje też, że polski eksport wzrósł od 2004 roku ponad sześciokrotnie, a eksport rolno-spożywczy — dwunastokrotnie.
Były minister spraw zagranicznych Dariusz Rosati ocenia, że członkostwo w Unii Europejskiej było jedną z najlepszych decyzji w najnowszej historii Polski. Polityk wspomina radość z 2004 roku, ale jednocześnie zastanawia się, czy po 22 latach Polacy wciąż doceniają skalę tej zmiany.
00:24 Dariusz Rosati o 22 latach w Unii Europejskiej.mp3 Dariusz Rosati pamięta radość, która wówczas mu towarzyszyła i zastanawia się, czy wciąż Polacy to doceniają. IAR/Białek
Rosati zaznacza, że o Unii Europejskiej nie należy mówić wyłącznie dobrze, bo Wspólnota wymaga reform. Jednocześnie ostrzega przed politycznym wykorzystywaniem haseł o wyjściu Polski z UE. Jego zdaniem członkostwo w Unii ma dziś nie tylko wymiar gospodarczy, ale także strategiczny – związany z bezpieczeństwem, pozycją międzynarodową i miejscem Polski w Europie.
Warszawa 30.04.2004 Uroczystości związane z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej w nocy z 30 kwietnia na 01 maja 2004 r. na Placu Piłsudskiego w Warszawie. PAP/Tomasz Gzell tg/bp
Eksperci zwracają uwagę, że po 22 latach pytanie nie brzmi już tylko: „czy członkostwo się opłaciło?”, ale także: „jakiej Unii potrzebuje Polska i Europa w przyszłości?”. Marek Wąsiński wskazuje, że Wspólnota powinna działać bardziej solidarnie i odważniej podejmować decyzje, zwłaszcza w sprawach dotyczących bezpieczeństwa gospodarczego i konkurencyjności.
00:24 Ekonomista M.Wąsiński o 22 latach w UE_2.mp3 Ekspert ma dla Wspólnoty konkretne rady - więcej solidarności i więcej odwagi w podejmowaniu decyzji. IAR/Białek
Minister rolnictwa Stefan Krajewski podkreśla z kolei, że polska wieś i rolnictwo bardzo skorzystały na integracji europejskiej. Jak mówi, do polskich rolników trafiło ponad ćwierć biliona złotych unijnego wsparcia. Środki te miały pomóc w modernizacji gospodarstw, inwestycjach i dostosowaniu produkcji do europejskich standardów.
00:30 Minister rolnictwa o korzyściach wejścia Polski do UE.mp3 Minister rolnictwa Stefan Krajewski powiedział Polskiemu Radiu, że ponad ćwierć biliona złotych popłynęło do polskich rolników w ramach unijnego wsparcia. IAR/Beata Płomecka/Bruksela
1 maja to także dzień pamięci o symbolicznym momencie sprzed 22 lat. Główne uroczystości związane z wejściem Polski do Unii Europejskiej odbyły się wówczas na placu Piłsudskiego w Warszawie. O północy na maszt wciągnięto flagę Unii Europejskiej.
00:27 1 arch 22 lata temu Polska wstąpiła do Unii Europejskie.mp3 Główne uroczystości odbyły się na placu Piłsudskiego w Warszawie, gdzie o północy na maszt wciągnięto flagę Unii Europejskiej. IAR/E.Porycka/dok
Droga Polski do Unii trwała latami. Formalny wniosek o członkostwo złożono 8 kwietnia 1994 roku w Atenach. Traktat Akcesyjny podpisano 16 kwietnia 2003 roku – w imieniu Polski podpisy złożyli premier Leszek Miller, minister spraw zagranicznych Włodzimierz Cimoszewicz i minister do spraw europejskich Danuta Hübner.
W czerwcu 2003 roku Polacy zdecydowali o akcesji w referendum. Za wejściem Polski do Unii Europejskiej opowiedziało się 77,45 procent głosujących, przeciw było 22,55 procent. 1 maja 2004 roku Polska stała się pełnoprawnym członkiem Wspólnoty.
1 maja ma w Polsce jeszcze jeden wymiar — to Międzynarodowe Święto Pracy. Upamiętnia protesty robotników w Chicago z 1886 roku i walkę o 8-godzinny dzień pracy. W okresie PRL święto zostało zawłaszczone przez komunistyczną propagandę i było jednym z najważniejszych elementów oficjalnego kalendarza państwowego. Po 1989 roku straciło obowiązkowy charakter, ale pozostało dniem ustawowo wolnym od pracy i początkiem majówki.
Po 22 latach obecności Polski w Unii Europejskiej rocznica 1 maja pozostaje więc datą wielowarstwową. To jednocześnie dzień bilansu gospodarczego, przypomnienie strategicznego wyboru z 2004 roku, początek majowych obchodów państwowych i społecznych oraz moment rozmowy o tym, jak zmieniać Unię, aby odpowiadała na nowe wyzwania – od konkurencyjności gospodarki po bezpieczeństwo i ochronę rolników.
IAR/Polski Instytut Ekonomiczny, bs