W Warszawie gościły dr Krystyna Barkowska, dyrektorka Polskiej Szkoły im. Ity Kozakiewicz w Rydze, Olga Burowa, dyrektorka Polskiego Gimnazjum w Rezekne, oraz Andżela Dubowska, dyrektorka Polskiego Przedszkola w Dyneburgu. Była to pierwsza wspólna wizyta studyjna dyrektorek wszystkich polskich placówek edukacyjnych na Łotwie.
Celem wizyty było poznanie funkcjonowania polskich placówek edukacyjnych w Warszawie, a przede wszystkim rozmowy z przedstawicielami polskich instytucji o sytuacji i potrzebach polskiej oświaty na Łotwie.
Ważna współpraca z Polską
Dyrektorki odbyły spotkania m.in. w Instytucie Rozwoju Języka Polskiego, Ministerstwie Spraw Zagranicznych oraz w Senacie. W planie wizyty znalazło się także spotkanie w Ministerstwie Edukacji.
– Zależy nam oczywiście, żeby o nas słyszano i żebyśmy my też mogły opowiedzieć o sobie i o tym, jak ważne jesteśmy dla naszych dzieci, nauczycieli i rodziców – podkreślała dr Krystyna Barkowska.
Dyrektorki zwracają uwagę na znaczenie wsparcia ze strony polskich instytucji. Dzięki współpracy z Instytutem Rozwoju Języka Polskiego oraz Fundacją „Pomoc Polakom na Wschodzie” możliwa jest realizacja wielu przedsięwzięć, w tym projektów infrastrukturalnych i edukacyjnych.
– Co roku składamy wnioski i zazwyczaj otrzymujemy finansowe wsparcie dla naszych małych dzieci. To jest niezwykle ważne – zaznaczała Barkowska.
35 lat odrodzonej polskiej szkoły w Rydze
Dla Polskiej Szkoły im. Ity Kozakiewicz w Rydze obecny rok ma szczególne znaczenie. Placówka obchodzi 35-lecie odnowienia polskiej edukacji na Łotwie.
Patronka szkoły, Ita Kozakiewicz, była jedną z najważniejszych postaci polskiego odrodzenia narodowego na Łotwie po okresie sowieckim. Była również posłanką do parlamentu łotewskiego i symbolem zaangażowania na rzecz praw polskiej społeczności.
W związku z jubileuszem odbyło się m.in. spotkanie w łotewskim Sejmie, poświęcone historii polskiej oświaty oraz roli Ity Kozakiewicz w jej odbudowie.
– Zawsze musimy sobie przypominać, żeby słyszano, że są polskie szkoły na Łotwie. Żeby słyszano, że są Polacy na Łotwie – mówiła dyrektorka szkoły w Rydze.
Język polski największym wyzwaniem
Jednym z najważniejszych tematów rozmów w Warszawie była sytuacja języka polskiego w łotewskim systemie edukacji.
Polskie szkoły na Łotwie funkcjonują w innym modelu niż wiele polskich placówek działających poza granicami kraju. Zasadniczo proces edukacyjny prowadzony jest w języku łotewskim, a język polski jest jednym z przedmiotów.
Zdaniem dyrektorek liczba godzin języka polskiego pozostaje niewystarczająca, a jednym z ważnych postulatów jest zwiększenie możliwości jego nauczania oraz przywrócenie egzaminu z języka polskiego na zakończenie szkoły.
– Nie ma takiej możliwości, że dzieci po ukończeniu szkoły otrzymują na świadectwie egzamin z języka polskiego. To jest taki cel, który chcemy osiągnąć, żeby była możliwość przywrócenia – mówiła dr Krystyna Barkowska.
Ważną kwestią jest również certyfikacja znajomości języka polskiego. Dyrektorki chciałyby, aby absolwenci polskich szkół na Łotwie mieli jasne i możliwie szerokie możliwości potwierdzania znajomości języka podczas rekrutacji na studia w Polsce.
Szkoła to nie tylko język
Dyrektorka Polskiego Gimnazjum w Rezekne Olga Burowa podkreśla, że szkoła pełni znacznie szerszą funkcję niż tylko edukacyjną.
– Nie tylko uczymy języka. Jesteśmy ambasadorami polskości na Łotwie. Kulturę, tradycję, tożsamość przekazujemy swoim dzieciom i chcemy, żeby oni też mogli to kontynuować w przyszłości – mówiła.
Do polskich szkół trafiają zarówno dzieci z polskich rodzin, jak i z rodzin mieszanych. Coraz częściej polską edukację wybierają również rodzice innych narodowości.
– Cieszy nas, że są rodzice, którzy chcą, żeby dziecko uczyło się języka polskiego i widzą swoją przyszłość w tym, że ten język jest bardzo ważny – podkreślała Olga Burowa.
W Polskim Gimnazjum w Rezekne uczą się dzieci od pięciu lat aż do matury. Szkoła kształci więc uczniów przez cały okres edukacji, przygotowując ich również do egzaminów końcowych.
Przedszkole początkiem polskiej edukacji
Istotną rolę w podtrzymywaniu polskiej edukacji odgrywa również Polskie Przedszkole w Dyneburgu.
Jak podkreśla Andżela Dubowska, placówka cieszy się dużym zainteresowaniem i na razie nie odczuwa skutków niżu demograficznego.
Dzieci mają możliwość kontaktu z językiem polskim, kulturą i tradycją. W przedszkolu pracuje również skierowany z Polski nauczyciel języka polskiego, który prowadzi zajęcia przez sześć godzin tygodniowo.
To właśnie przedszkole często staje się pierwszym etapem edukacyjnej drogi, która później prowadzi dzieci do Polskiego Gimnazjum im. Józefa Piłsudskiego w Dyneburgu.
– Przychodzą do nas absolwenci gimnazjum, którzy przeprowadzają swoje dzieci. Są jeszcze dziadkowie i babcie, które otwierały to przedszkole w 1992 roku i są bardzo zachwyceni tym, że ich wnuki też mogą kształcić się w języku polskim równolegle z językiem łotewskim – mówiła Andżela Dubowska.
Nowoczesna infrastruktura ma znaczenie
Jednym z ważnych elementów rozwoju polskich placówek jest modernizacja ich infrastruktury.
Polska Szkoła im. Ity Kozakiewicz w Rydze otrzymała nowoczesny kompleks sportowy. Uczniowie mają do dyspozycji wielofunkcyjne boisko, skocznię do skoku w dal oraz strefę treningową na świeżym powietrzu.
W ramach projektu odnowiono również salę sportową, w której położono nową podłogę, poprawiono wyciszenie oraz zamontowano nowy system wentylacyjny.
Projekt został zrealizowany dzięki środkom Ministerstwa Spraw Zagranicznych, pozyskanym za pośrednictwem Fundacji „Pomoc Polakom na Wschodzie”.
– To jest naprawdę wspaniały prezent na 35-lecie szkoły – mówiła Krystyna Barkowska.
Dyrekcja planuje już kolejne inwestycje, tym razem związane z modernizacją wnętrza budynku.
Również Polskie Gimnazjum w Rezekne rozpoczęło kolejny etap modernizacji. Szkoła otrzymała finansowanie na dwuletni projekt obejmujący remont sal lekcyjnych, pomieszczeń oraz łazienek.
Jak podkreśla Olga Burowa, nowoczesne zaplecze jest dziś ważnym elementem konkurencyjności szkoły.
– Warunki, które mają dzieci, są naprawdę bardzo ważne, żebyśmy mogli być szkołą nowoczesną i konkurować z innymi szkołami w naszym mieście – zaznaczała.
Także Polskie Przedszkole w Dyneburgu korzystało ze wsparcia na poprawę infrastruktury. W ramach wcześniejszego projektu zmodernizowano m.in. plac zabaw, na którym pojawiły się bezpieczne gumowe nawierzchnie i nowe altany.
O przyszłości decydują także nauczyciele
Podczas rozmowy nie zabrakło podziękowań dla nauczycieli, którzy — jak podkreślały dyrektorki — mają ogromny wpływ na przyszłość polskiej edukacji na Łotwie.
– Ich zaangażowanie, czasami praca pozalekcyjna jest dłuższa niż praca lekcyjna. To, co oni dają dzieciom, jest naprawdę niezwykłe – mówiła Olga Burowa.
Dyrektorki zwracały uwagę, że nauczyciele języka polskiego kierowani z Polski są nie tylko pedagogami, ale także ambasadorami polskiej kultury, historii i tradycji.
Efekty ich pracy widać przede wszystkim w osiągnięciach absolwentów. Uczniowie polskich szkół na Łotwie odnoszą sukcesy w olimpiadach języka polskiego, konkursach międzynarodowych i innych przedsięwzięciach edukacyjnych.
Jedna z absolwentek szkoły w Rydze została laureatką konkursu „Juvenes Translatores” i odebrała nagrodę w Brukseli. Inna absolwentka, Marta Kondratiuk, osiągnęła tak dobre wyniki w nauce, że otrzymała gratulacje od premiera Łotwy.
Krystyna Barkowska, dyrektorka Polskiej Szkoły im. Ity Kozakiewicz w Rydze, Olga Burowa, dyrektorka Polskiego Gimnazjum w Rezekne oraz Andżela Dubowska, dyrektorka Polskiego Przedszkola w Dyneburgu
„Łotwa jest naszą ojczyzną, Polska jest naszą macierzą”
Wspólnym mianownikiem wypowiedzi dyrektorek jest przekonanie, że polskie placówki na Łotwie pełnią szczególną funkcję. Są częścią łotewskiego systemu edukacji, a jednocześnie miejscem, w którym kolejne pokolenia mogą poznawać język, historię i kulturę swoich przodków.
– Łotwa jest naszą ojczyzną, Polska jest naszą macierzą – podkreślała Olga Burowa, opisując ideę polsko-łotewskiej przestrzeni kulturowej.
Wizyta w Warszawie była więc nie tylko okazją do rozmów o problemach i potrzebach, ale także do pokazania dorobku polskiej społeczności na Łotwie.
Dyrektorki zgodnie podkreślają, że najważniejsze wyzwania to dziś utrzymanie wysokiego poziomu nauczania języka polskiego, zapewnienie możliwości jego certyfikacji, dalsza modernizacja placówek oraz utrzymanie zainteresowania rodziców polską edukacją.
Jednocześnie ich szkoły i przedszkole pokazują, że polska oświata na Łotwie ma przyszłość. Kolejne pokolenia dzieci uczą się języka polskiego, poznają polską kulturę i tradycję, a następnie jako absolwenci stają się najlepszym dowodem na to, że wysiłek nauczycieli, rodziców i całej społeczności przynosi efekty.
Z dr Krystyną Barkowską, dyrektorką Polskiej Szkoły im. Ity Kozakiewicz w Rydze, Olgą Burową, dyrektorką Polskiego Gimnazjum w Rezekne, oraz Andżelą Dubowską, dyrektorką Polskiego Przedszkola w Dyneburgu, rozmawiała Halina Ostas. Zapraszamy do wysłuchania załączonego nagrania!