- Gościem tego wydania audycji z cyklu "Rozmowy po zmroku" był dr Paweł Libera z Instytutu Pamięci Narodowej.
- 3 kwietnia 1940 roku z obozu w Kozielsku wyruszył pierwszy transport jeńców kierowanych na egzekucję do Katynia; wysyłkę skazanych prowadzono na podstawie list dyspozycyjnych przysyłanych z Moskwy.
- Wiosną 1940 roku rozstrzelano co najmniej 21 768 obywateli Polski (w tym ponad 10 tys. oficerów Wojska Polskiego i Policji Państwowej).
Więźniowie, o których mało wiadomo
Paweł Libera mówił o wciąż pojawiających się nowych informacjach dotyczących zbrodni katyńskiej. Jak to możliwe, że 83 lata od tego tragicznego wydarzenia ta zbrodnia ma jeszcze swoje tajemnice? - Największym z obozów był Ostaszków. W księdze, którą opracował Aleksandr Gurjanow z moskiewskiego Memoriału, udało się ustalić dane kolejnych 200-300 osób, o których nic nie wiedzieliśmy. To dopiero początek, decyzja z 5 marca 1940 dotyczy jeńców trzech obozów specjalnych, i o nich przygotowano wiele prac. Ale ta decyzja mówiła również o więźniach w tzw. Ukrainie Zachodniej i Białorusi Zachodniej, czyli z kresów II Rzeczypospolitej pod okupacją sowiecką - powiedział.
Białoruska i ukraińska - listy katyńskie nadal nieznane
Rozmawialiśmy o wielości list katyńskich. O tym, czy ofiary były tylko z obozów w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie. - Mówi się o białoruskiej i ukraińskiej liście katyńskiej, które nie są znane. Tak naprawdę trzeba zatem mówić o pięciu grupach ofiar - podkreślił historyk.
Najwyżsi rangą polscy oficerowie
Padły też odpowiedzi na kolejne pytania: czy dzisiaj możemy precyzyjnie określić, ilu Polaków zamordowano w Katyniu? I z czego wynika ta nasza wiedza (bądź niewiedza). Dlaczego zbrodnię katyńską przeżyło około 400 Polaków? Rozmawialiśmy też o najwyższych rangą polskich oficerach zamordowanych w Katyniu - kontradmirale Xawerym Czernickim, generałach Bronisławie Bohatyrewiczu, Henryku Minkiewiczu i Mieczysławie Smorawińskim. Dlaczego właśnie ich zamordowano, skoro zatrzymano, aresztowano, także innych generałów, np. gen. Andersa?
Rozmawialiśmy także o generałach: Leonie Billewiczu, Stanisławie Hallerze, Aleksandrze Kowalewskim, Kazimierzu Orlik-Łukoskim, Konstantym Plisowskim, Franciszku Sikorskim, Leonardzie Skierskim, Piotrze Skuratowiczu, którzy zostali pochowani w masowych grobach pod Charkowem.
28:58 2023_04_12 21_30_56_PR2_Rozmowy_po_zmroku.mp3 Katyń - zbrodnia pełna tajemnic badanych przez historyków (Rozmowy po zmroku/Dwójka)
Zobacz także: KATYŃ - serwis specjalny.
Zbrodnia katyńska - przez lata ukrywana, otaczana milczeniem zbrodnia wojenna nosząca znamiona zbrodni ludobójstwa - wciąż ma swoje tajemnice, wciąż pojawiają się nowe, nieznane fakty. Nie można ani o niej, ani o ofiarach zapomnieć. O tych, którzy wydali rozkaz, i o tych, którzy go wykonali, także nie mamy prawa zapomnieć.
***
Tytuł audycji: Rozmowy po zmroku
Prowadził: Wacław Holewiński
Gość: dr Paweł Libera (historyk z Instytutu Pamięci Narodowej)
Data emisji: 12.04.2023
Godzina emisji: 21.30
pg/mo
