Dożynki obchodzono w Polsce prawdopodobnie już w XVI lub na przełomie XVI i XVII wieku, kiedy na naszych ziemiach rozwinęła się gospodarka folwarczno-dworska. Urządzali ją dla żniwiarzy (służby folwarcznej i pracowników najemnych) właściciele majątków ziemskich. Była to zabawa, poczęstunek i tańce, w nagrodę za dobrze wykonaną pracę przy żniwach i zebrane plony.
Obchody dożynkowe rozpoczynały się wiciem wieńca z pozostawionych na polu zbóż, z kiści czerwonej jarzębiny, orzechów, owoców, kwiatów i kolorowych wstążek. Wieńce dożynkowe miewały zwykle kształt wielkiej korony lub koła. W przeszłości umieszczano w nich także żywe (z czasem sztuczne) koguty, kaczęta lub małe gąski. Miało to zapewniać piękny i zdrowy przychówek gospodarski.
Zdjęcie ilustracyjne
Żniwa były na wsi uwieńczeniem wszystkich najważniejszych prac gospodarskich i wielkiego, całorocznego rolniczego trudu, od efektów którego, od ilości i jakości zbiorów, zależała ludzka egzystencja. W obchodach dożynkowych nie brakowało również elementów starszych, archaicznych, które bywają tłumaczone jako ślady odwiecznych obrzędów i ofiar składanych bóstwom urodzaju. Dzisiaj również organizuje się dożynki, ale na ile tradycyjne są to obchody?
O tym ważnym dla wsi zwyczaju rozmawiamy z Magdaleną Trzaską z Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi.
>>> Posłuchaj rozmowy w "folkowym Poranku Dwójki"
Do tego w audycji:
Zapraszamy na 4. Festiwal Kultury Regionalnej w Żelazowej Woli
Mówimy o 15. Narodowym Czytaniu, poświęconym "Dziadom" Adama Mickiewicza
Na zbliżający się 22. Festiwal Skrzyżowanie Kultur zaprasza jego dyrektorka artystyczna Maria Pomianowska
Słuchaliśmy:
7.08 Yo-Yo Ma, Stuart Duncan, Edgar Meyer, Chris Thile Voila! (3:07)
7.13 Kapela Niwińskich Kujawianka (3:36)
7.23 Ibrahim Ferrer Fuiste cruel (4:25)
7.28 Andrij Liaszuk Ne ma w switi prawdy (2:01)
7.33 Claude Debussy La Plus Que Lente John Erik Kaada (4:25)
7.43 Ahmed Malek Omar Gatlato (3:09)
7.53 Wolfgang Amadeusz Mozart Sonata skrzypcowa A-dur nr 22 K. 305, I. Allegro di molto Ray Chen, Christoph Eschenbach (5:08)
8.06 Ludwig van Beethoven III Koncert fortepianowy c-moll op. 37 cz. III Rondo. Allegro (fragm.) wyk. Rafał Blechacz (p), Dresdner Philharmonie, dyr. Kent Nagano (3:37)
8.17 Adam Strug Żal (2:22)
8.21 Antonin Dworzak Cypresses B. 152, I. Moderato Emerson String Quartet (3:54)
8.26 Kapela Niwińskich Figurskiego (4:15)
8.37 Oberkas Travel Grębski (3:42)
8.51 Franciszek Lessel Finale molto presto z Symfonii g-moll PRW, dyr. Bassem Akiki (5:39)
9.08 Carminho Pop Fado (2:32)
9.21 Trio Da Kali Ladilikan (4:53)
9.27 Zespół śpiewaczek z Radostowa Otwieraj panie ganeczek (dożynkowa) (2:27)
9.46 Tęgie Chłopy Odchodny (4:20)
9.51 Nordic Efter dig (7:10)
***
Tytuł audycji: folkowy Poranek Dwójki
Powadzi: Piotr Kędziorek
Data emisji: 5.09.2026
Godzina emisji: 7.00-10.00
