To najsłynniejsza książka Güntera Wallraffa, najbardziej radykalnego przedstawiciela dziennikarstwa uczestniczącego na świecie. Na jej podstawie autor zrealizował głośny film dokumentalny o tym samym tytule ("Ganz Unten", 1986).
Książka została przełożona na 38 języków, w samych Niemczech osiągnęła milionowe nakłady, miała tam dotąd 21 wydań. To historia tureckiego gastarbeitera Alego, w którego wciela się Wallraff, i jego niewolniczej pracy, m.in. w hucie Thyssena, w elektrowni atomowej, na budowie, w instytucie badawczym testującym leki.
- On dokładnie pokazuje mechanizmy kapitalizmu niemieckiego z tamtych lat - opowiadała Lidia Ostałowska, autorka wstępu do polskiego wydania "Na samym dnie". – Przykładowo: jeśli przeciętny niewykwalifikowany robotnik z Niemiec zarabiał 16 marek za godzinę, to on, jako Ali, w tym czasie zarabiał 8 marek, a firma podnajmująca go jako imigranta dostawała 26 marek za godzinę.
Publikację Güntera Wallraffa chętnie wydawano w krajach za Żelazną Kurtyną. W Polsce ukazała się w 1988 roku w przekładzie Ryszarda Turczyna. Autorka wywiadu z niemieckim reportażystą, Katarzyna Bielas wspominała, że czytając ją wtedy, odczuwała pewien dyskomfort. - Ta książka ukazała się w Polsce z powodów propagandowych. Miała obnażyć wstrętny kapitalizm. Pamiętam dezorientację, bo z jednej strony zgadzałam się z tym, co tam zostało napisane, a z drugiej ideologicznie mi to nie pasowało. Nie mogłam zupełnie sobie tego poukładać…
Dziś książka Güntera Wallraffa, ukazując się ponownie z okazji 25-lecia polskiej transformacji w cyklu "Reporterzy Dużego Formatu", wydaje się niepokojąco aktualna. - Mimo, że tyle się zmieniło i nie ma już tej klasy robotniczej, o której pisze Wallraff, to mechanizmy systemu kapitalistycznego pozostały podobne - zauważała Lidia Ostałowska.
Więcej na ten temat w nagraniu audycji.
***
W "Wybieram Dwójkę" rozmawialiśmy też z Natalką Śniadanko, o jej najnowszej książce "Lubczyk na poddaszu", oraz z Ryszardem Horowitzem o wystawie jego fotografii pt. "RH 75", która odbywa się w krakowskim Pałacu Sztuki. Ponadto Marcin Majchrowski zrecenzował finałowy koncert Jazz Art Festiwalu, na którym wystąpił Kronos Quartet.
Audycję poprowadziła Katarzyna Nowak.
bch/mm
