"Znaki" Warszawskiej Jesieni. Jerzy Kornowicz: muzyka przesuwa się w stronę znaczeń

"Znaki" – pod takim hasłem odbędzie się 69. Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej "Warszawska Jesień". Tegoroczny program ma zachęcać do poszukiwania znaczeń ukrytych pod powierzchnią wydarzeń, ale jednocześnie pozostawiać przestrzeń dla muzyki abstrakcyjnej, wolnej od bezpośredniego komentarza do rzeczywistości. 

Tegoroczna Warszawska Jesień liczy sobie ponad sto wydarzeń. Wśród nich wyróżnić można koncerty, performance, spotkania oraz warsztaty, w tym kilkadziesiąt różnorodnych inicjatyw towarzyszących. Na zdjęciu Jerzy Kornowicz, dyrektor wydarzenia.

Foto: Polskie Radio/ Piotr Podlewski

Tegoroczna Warszawska Jesień będzie dziesiątą edycją przygotowaną pod kierownictwem Jerzego Kornowicza. Jak podkreślał dyrektor festiwalu, kolejne festiwale nie tylko obserwują zmiany zachodzące w muzyce, lecz także wybierają konkretny problem, przez który można spojrzeć na współczesną kulturę i rzeczywistość.

– Wszystkie Warszawskie Jesienie, niezależnie od tego, że starają się być obserwatorem rzeczywistości muzycznej, kulturowej i w ogóle rzeczywistości, próbują wyłonić pewien szczególny problem. Nie po to, żeby sugerować, że on dominuje, tylko żeby tę rzeczywistość oświetlić pod pewnym kątem – tłumaczył podczas spotkania w Dwójce.

Posłuchaj rozmowy w audycji "Wybieram Dwójkę" >>> 

Muzyka coraz częściej niesie znaczenia

W poprzednich latach festiwal podejmował m.in. tematy wspólnoty, nadziei czy przekraczania granic między różnymi muzycznymi światami. W tym roku punktem wyjścia stają się "Znaki". Zdaniem Jerzego Kornowicza w ciągu ostatnich lat wyraźnie zmienił się sposób funkcjonowania muzyki współczesnej. Coraz częściej spotyka się ona z obrazem, filmem, elektroniką i innymi mediami. 

– Domena muzyki przesuwa się w stronę znaczeń. Niezależnie od tego, że w nas wszystkich jest tęsknota do czystości muzycznej, nawet być może do akustyczności, a nie elektroniki, to poprzez intermedia, multimedia, film, różne próbki dźwiękowe i wizualne muzyka nabiera tych samych cech, które mają sztuki wizualne czy film – mówił dyrektor Warszawskiej Jesieni.

"Semantyzacja" muzyki

– Jeśli miałbym znaleźć jakąś cechę dominującą, to zjawisko semantyzacji, nabierania znaczeń przez sztukę współczesną, jest chyba najważniejsze. To trochę integruje nas wszystkich wokół wspólnego przeżywania rzeczywistości – podkreślał Jerzy Kornowicz.

Nie oznacza to jednak zaniku muzyki skupionej przede wszystkim na dźwięku i jego strukturze. Wręcz przeciwnie. – Im bardziej idziemy w stronę znaczeń, tym bardziej druga flanka chce trzymać się pewnej czystości – zauważył gość Dwójki.

Między ucieczką a uczestnictwem

Podkreślona przez Jerzego Kornowicza dwoistość prowadzi do jednego z podstawowych pytań tegorocznej Warszawskiej Jesieni: czy sztuka powinna komentować świat, czy przeciwnie – może być przestrzenią pozwalającą na chwilę od niego uciec?

– Jest pewien konflikt między potrzebą ucieczki a potrzebą partycypacji. Zważywszy na to, że mówimy o muzyce współczesnej, o refleksji o współczesności, wydaje mi się, że obowiązkiem sztuki współczesnej jest uciekać wtedy, kiedy jest to absolutnie niezbędne – mówił.

Nie musi to jednak oznaczać obojętności wobec rzeczywistości. – Ta ucieczka może wyznaczać horyzont pewnych przeżyć duchowych, nowych pomysłów na coś bardzo istotnego, co może być zakrzyczane przez publicystykę i cały świat rzeczywistości – tłumaczył kompozytor.

"Trzeba mieć gdzie się schronić"

Obie perspektywy mają znaleźć swoje miejsce w programie 69. Warszawskiej Jesieni. Obok dzieł wykorzystujących znaki i znaczenia pojawi się muzyka akustyczna, abstrakcyjna i skupiona na samej strukturze dźwięku.

– Jako muzyka współczesna musimy myśleć o rzeczywistości, ale jako ludzie kultury i jako muzycy musimy rozumieć, że rzeczywistość czasami jest nieznośna i trzeba mieć gdzie się schronić. Oba kierunki będą obecne na tegorocznej Warszawskiej Jesieni – podsumował Jerzy Kornowicz.

*** 

W programie 69. Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej "Warszawska Jesień" znalazły się koncerty symfoniczne i kameralne, performanse, projekty multimedialne i działania interdyscyplinarne. Festiwalowi towarzyszyć będą także spotkania z twórcami, warsztaty dla młodych kompozytorów oraz Mała Warszawska Jesień.

Wydarzenie trwać będzie od 18 do 26 września 2026 roku. 

***

Tytuł audycji: Wybieram Dwójkę

Prowadzenie: Monika Zając

Gość: Jerzy Kornowicz (dyrektor wydarzenia)

Data emisji: 14.09.2026

Godz. emisji: 16.30

oprac. zuzannachowabiec