SŁUCHAJ AUDYCJI <<<
Właśnie to przyczyniło się do rozkwitu irlandzkiej diaspory, która ukształtowała się wiek wcześniej i która będzie się nadal rozwijać przez cały XX wiek, szczególnie w Ameryce Północnej, Wielkiej Brytanii i Australii. Uważa się, że kolonizacja, głód i masowa emigracja ukształtowały nie tylko muzykę i tworzenie muzyki, ale także historiografię muzyki irlandzkiej, której towarzyszące dyskursy tak często skupiają się na temat autentyczności, przekazu ustnego i zachowania, nostalgii i straty oraz ciągłości i odporności kulturowej.
Chociaż tradycyjna irlandzka muzyka, śpiew i taniec to szerokie pojęcie obejmujące tzw. rodzime praktyki irlandzkie/gaelickie, które nadal można spotkać na wyspie, instrumentalna tradycyjna irlandzka muzyka taneczna (jig i reel) wraz z irlandzkimi piosenkami sean nós (w starym stylu) i balladami w języku angielskim zasadniczo stanowią to, co obecnie nazywa się po prostu muzyką irlandzką. Są to formy, brzmienia i praktyki wykonawcze najczęściej kojarzone z wyspą i jej rozległą, światową diasporą, liczącą ponad 70 milionów osób.
Biorąc pod uwagę obecność muzyki irlandzkiej na scenie międzynarodowej – po części ze względu na jej bogate narracje historyczne, a także szeroki wachlarz form, które można adaptować komercyjnie – aby zrozumieć Irlandię muzycznie, należy najpierw zrozumieć jej geopolityczną historię i konteksty, w których muzyka była produkowana i rozpowszechniana. Opowiadanie historii muzyki irlandzkiej w ten sposób oznacza skupienie się na tryptyku, który obejmuje starą irlandzką tradycję harfową z czasów średniowiecza,
rodzimą tradycję pieśni w języku irlandzkim (gaelickim) i angielskim, sięgającą wielu stuleci, oraz tradycję muzyki tanecznej, która właściwie rozwija się od XVIII wieku. Takie podejście do muzyki irlandzkiej, oparte na zasadzie długiego trwania, nieuchronnie marginalizuje inne gatunki muzyczne wyspy, w tym, choć nie wyłącznie, muzykę sakralną i muzykę sztuki zachodniej i różne formy popularne.
ZOBACZ TEŻ:
ŚW. PATRYK | Ciemiński i Wszyscy Święci
Muzyczne koło Europy
Dr Felix Morgenstern
- W Irlandii mamy też różnorodność muzycznych stylów regionalnych. Jest ich pięć, w zależności od regionów, ale rozprzestrzeniły się na zachodzie wyspy. Zacznijmy więc od północno-zachodniej części kraju, gdzie mamy Donegal, najbardziej wysuniętą na północ część Republiki Irlandii, na którą ogromny wpływ miała muzyka szkocka. Z powodu mobilności mieszkańców ta wymiana trwała przez wieki. W tradycji Donegalu pojawia się więc wiele elementów muzycznych ze szkockiej tradycji, najpopularniejszym instrumentem są tu skrzypce irlandzkie , a repertuar odmienny od tego w innych częściach kraju - mówi etnomuzykolog związany z Uniwersytetami w Limerick i Grazu, dr Felix Morgenstern.
A New and Accurate Map of the Kingdom of Ireland," authored by Thomas Jefferys in 1759
- Idąc na południe, poniżej regionu Donegal, mamy region zwany North Connacht lub Sligo. Stąd pochodziło wielu legendarnych wykonawców, którzy nagrywali w latach 20. XX wieku, takich jak Michael Coleman i James Morrison, którzy grali też skrzypcach, choć region słynie z muzykantów grających na flecie drewnianym, tradycyjnym flecie irlandzkim. Flet i skrzypce były tu bardzo popularne. Przesuwając się dalej na południe, trafiamy do wschodniego Galway. To bardzo interesujący pod względem tradycji muzycznych region, stąd wywodzi się bowiem tradycja śpiewu i tańca sean-nós, czyli w „starym stylu”. To pieśni w języku irlandzkim oraz taniec solowy ze stepowaniem. Muzyka jest bardzo żywa, energiczna i wesoła. Flet i skrzypce też są tu najpopularniejsze. Poniżej Galway, na zachodzie Irlandii, mamy hrabstwo Clare . Dzieli się na część wschodnią i zachodnią, ta wschodnia charakteryzuje się raczej powolną, lekko melancholijną muzyką instrumentalną, chociaż trzeba pamiętać, że to nadal jest muzyka taneczna.
Charakter zachodniego Clare kształtowali natomiast tacy muzycy, jak Willie Clancy czy Seamus Ennis, którzy byli uznanymi dudziarzami. No i poniżej Clare mamy ostatni, duży region, czyli Sliabh Luachra. Tłumaczy się to jako szuwarowe wzgórza, z powodu zarośniętego, podmokłego terenu. Region wchodzi w skład hrabstw Cork i zachodniego Kerry i ma bardzo charakterystyczny, zróżnicowany repertuar melodii tanecznych, wśród których królują polki slajdy. To najlepszy dowód na to, jak tradycja taneczna dyktowała przepływ inspiracji muzycznych na kontynencie europejskim. Polki i slajdy w metrum 2/4 i 12/8 , grane z towarzyszeniem akordeonu, były tu niezwykle popularne i to charakterystyczny symbol regionu.
Jak podkreśla badacz, wschód kraju - to zupełnie inna historia, tam odrębne style muzyki tradycyjnej nie wykształciły się przez dominację wpływów Imperium Brytyjskiego.
***
Tytuł audycji: Źródła
Prowadzi: Aleksandra Tykarska
Data emisji: 17.03.2026
Godzina emisji: 12.00
