Wreszcie - czy poprawność językowa może przyczyniać się do wzmacniania nietolerancji?
Dużo w tej kwestii znaków zapytania, ale i odpowiedzi - a ich udzielali uczestnicy konferencji "Mowy polskie" w Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi. Zebraliśmy je w "Źródłach"
<<< SŁUCHAJ W "ŹRÓDŁACH" >>>
Na świecie wciąż funkcjonuje kilka tysięcy języków, dialektów i gwar. Jest ich znacznie więcej niż państw. W niektórych krajach funkcjonuje po kilkadziesiąt języków, które mają status języków urzędowych. Część z nich może jednak nie przetrwać kolejnych dekad. Czy w XXI wieku, kiedy obserwuje się coraz większą homogenizację kultur warto w ogóle się tym martwić? Nad tą kwestią zastanawiali się m.in. Kamil Czaiński – socjolingwista, badacz pograniczy i mniejszości, ślōnski godkoznawca, Joanna Gostkowska – liderka i solistka zespołu Drëszë, Kaszubka zajmująca się rekonstrukcją tradycyjnych kaszubskich pieśni i melodii, Tymoteusz Król – doktor nauk o kulturze i religii, działacz Stowarzyszenia „Wilamowianie” na rzecz rewitalizacji języka wilamowskiego czy Elżbieta Osińska-Kassa z Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi.
Kaszuby żywe i inspirujące
- To o co nam chodziło, to odczarowanie stereotypowego wizerunku i języka, ale też muzyki kaszubskiej, która jest bardzo mocno sfolkloryzowana. Historia tego regionu niełatwa, jako regionu pogranicza, spowodowała to, że dzisiaj głównie znamy muzykę kaszubską jako muzykę regionalną i folklorytyczną. Mnie ta jedyna forma nie odpowiada. Uważam, że należy spróbować zrekonstruować stare pieśni, przywrócić je do życia i pokazać, że Kaszuby mają wiele do zaoferowania - mówiła dziś w "Źródłach" Joanna Gostkowska z zespołu Drëszë.
Przy okazji rozmowy o mowach polskich; gwarach, językach regionalnych czy dialektach, słuchaliśmy w audycji języka kaszubskiego z płyty zespołu, która znalazła się w finale konkursu na Folkowy Fonogram Roku 2025 - "Wundertuta"! Jurorzy konkursu docenili ten album za to, że przywraca zainteresowanie cenną kulturą Kaszub.
Komentarze jurorów konkursu na Folkowy Fonogram Roku 2025
"A competent band doing interesting things with a near extinct tradition. Contemporary folk. The band has a nice balance and the songs are new and different" - Simon Broughton
"Dzięki takim zespołom jak Drëszë kaszubska muzyka ludowa ma szansę wypłynąć znacznie dalej poza region i oby tak się stało, bo czar tej muzyki ma jednak osobną skoczność i zadumę nad sprawami zarówno wielkimi, jaki i tymi maluczkimi, codziennymi. Grupa sięga również po opracowania pieśni o świętych z XIX-wiecznego "Śpiewnika Pelplińskiego", wykorzystujące warianty melodii popularnych niegdyś na Pomorzu, co daje wgląd w jakże schowaną głęboko kulturę regionu" - Łukasz Komła
"A beautifully crafted song-based album that offers, for me, a valuable glimpse into the largely unfamiliar world of Kashubian folklore. Its sensitivity and authenticity make it both accessible and quietly compelling. This is definitely a recording I’ll be happy to return to" Milan Tesar
"Warto zwrócić uwagę na ten krążek i ze względu na fakt w jak czuły, czujny i intrygujący sposób została tu potraktowana kaszubska tradycja, ale można też po prostu zachwycić się naturalnością i jakością artystycznego przekazu. To muzyka, w której znajdziemy mnóstwo subtelności, szacunku wobec przeszłości, a zarazem jest ona pełna fantazji, lekkości, a wreszcie takiego pochłonięcia kulturowym dziedzictwem, że rzecz zdaje się własną autorską opowieścią zespołu, całością nieomal narracyjną. Dołączona do płyty interesująca i starannie opracowana książeczka zawiera krótkie charakterystyki poszczególnych utworów, co sprzyja zapewne słuchaczom, szczególnie tym, dla których język kaszubski pozostaje niełatwy do zrozumienia. Z tego spotkania z ludową tradycją, z zachwytu, a dalej także potrzeby własnego opowiedzenia tychże historii, powstała ta jakże interesująca całość" - Tomasz Janas
***
Tytuł audycji: Źródła
Prowadzi: Aleksandra Tykarska
Data emisji: 28.04.2026
Godzina emisji: 12.00
