>>> Posłuchaj audycji "Źródła"
Takie hafty, tworzone na tiulu, coraz powszechniej stosowano w Wielkopolsce od XIX wieku. Popularne były wzory kwiatowe, winne grona, większe i mniejsze kółka, listki – wszystko to wykonane zazwyczaj biała nitką. Wśród haftów na tiulu były hafty snute, pełne, ażurowe, podkładane batystem czy wreszcie łączące różne sposoby wyszywania. Do słynnych hafciarek regionu szamotulskiego Wiesława Cichowiczowa zaliczała Teresę Dąbkową, Foersterową, Pracharczykową, Michalinę Wielgoszową, Annę Badzińską, Franciszkę Błachowiakową, Marię Szuflakową i Franciszkę Rakoniewską”. Dzisiaj takim haftem zajmuje się Paulina Młynarczak, znana jako "Wyszywoczka Paulina". Specjalizuje się właśnie w hafcie białym: bamberskim i szamotulskim.
- Choć nie mam bamberskich korzeni, od 2023 należę do Towarzystwa Bambrów Poznańskich. Dzięki temu możemy wspólnie haftować, przekazywać tę wiedzę. Mogę też chodzić w bamberskim stroju, a to część tradycji bamberskich wpisanych na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego - mówiła Paulina Młynarczak.
Strój bamberski
Bohaterka audycji dokładnie opisywała strój bamberski. Jednym z jego wyznaczników jest obszerność: "Bamberka musi być puszysta! Jeśli postawimy obok inną Wielkopolankę, przy Bamberce będzie smukła". Strój Bamberki informował także ostanie cywilnym kobiety - mężatki nosiły czepiec, panienki tzw. kornet - obszerne nakrycie głowy z kwiatami z przodu zakończone kolorowymi wstążkami.
- Choć strój wygląda na masywny, kiedy Bamberka idzie, to ma się wrażenie, że płynie - tak porusza się cały strój.
Jak Paulina została Wyszywoczką?
Młynarczak pochodzi z Wielkopolski, swego czasu zachwycała ją koniakowska koronka klockowa. Długi czas szukała podobnych przejawów kultury tradycyjnej w swoich okolicach.
- Mówiono mi, że w Wielkopolsce nie ma takich rzeczy. Ale się uparłam, zwiedziłam wszystkie okoliczne skanseny. I znalazłam! Najpierw trafiłam do Osieku, tam skierowano nas do Wągrowca, w końcu do Szamotuł. I tam był ten haft - wspomina swoją drogę Paulina Młynarczak. - Zajmowało się nim tak małe grono osób, że informacje o nich nie były powszechne. Ale tak zaczęła zajmować się haftem szamotulskim.
Po jakimś czasie jej poczynania na mediach społecznościowych zaczęło obserwować Towarzystwa Bambrów Poznańskich.
- Zobaczyłam hafty na ich strojach. Od razu spytałam o kontakt do ich hafciarki, chciałam z nią porozmawiać! A oni na to, że nie mają hafciarki, ale zapraszają. Gdy tylko weszłam do muzeum, już mieliśmy pomysł na projekty, które będziemy razem realizować.
W audycji także zaproszenie na wystawę "Tydzień podlaskiej tkaniny dwuosnowowej" w Galerii Sztuki Aspekty.
***
Tytuł audycji: Źródła
Prowadzi: Aleksandra Tykarska
Data emisji: 25.08.2026
Godzina emisji: 12.00
