W 2024 roku lekturę co najmniej jednej książki zadeklarowało 41 procent ankietowanych w corocznym badaniu "Stanu czytelnictwa w Polsce" przeprowadzanym przez Bibliotekę Narodową. Nie wiemy jednak jak często sięgamy po poezję. Najczęściej czytana trójka autorów: Remigiusz Mróz, Harlan Coben i Jo Nesbø, pozwala przypuszczać, że nie robimy tego często. Jedyny poeta w pierwszej dziesiątce to Adam Mickiewicz, który uplasował się na miejscu 8., a jego utwory są lekturami szkolnymi.
Poezja - pisana i nominowana
Twórcy jednak nie zrażają się i wiersze piszą, czego dowodem mogą być takie akcje jak wymiana wierszami we Wrocławie czy stołeczna coroczna akcja "Wiersze w metrze". Do tegorocznej edycji XIII edycji Nagrody im. Wisławy Szymborskiej przyznawanej za najlepszy tom poezji wydany w 2024 roku zgłoszonych zostało 257 wydań, z czego jury do kolejnego etapu zakwalifikowało 61 z nich. Laureata nagrody poznamy na przełomie czerwca i lipca. Nagrody w kategorii "Poezja" przyznaje też kapituła warszawskiej Nagrody Literackiej. W tym roku trójka nominowanych to:
- Anna Adamowicz, "Stłuc. Kręgosłup Tytanii Skrzydło", Wydawnictwo Warstwy
- Dominika Parszewska, "Kink meme", Wydawnictwo WBPiCAK w Poznaniu
- Antonina Tosiek, "żertwy", Biuro Literackie
W "Stłuc. Kręgosłup Tytanii Skrzydło" zmagania z potłuczonym ciałem Anna Adamowicz przenosi na poziom języka, zaskakując jego nagłymi przeskokami. Jury zwraca także uwagę na stronę materialną książki - własnoręcznie szytą przez graficzkę Martę Ignerską.
Debiut poetycki Dominiki Parszewskiej "Kink meme" wprowadza w świat promptów i fanfików. - To próba znalezienia miejsca dla poezji w dialogu z nowymi mediami - mówi w "Stacji Kultura" Piotr Sadzik, juror warszawskiej Nagrody Literackiej.
A "żertwy" Antoniny Tosiek odnoszą się do pojęcia ofiary całopalnej ze świata przedchrześcijańskich Słowian.
Agnieszka Sowińska, tłumaczka i jurorka warszawskiej Nagrody, zwraca uwagę, że poezja nominowana jest też w kategorii "Książka dla dzieci". - Nominowany jest tu wspaniały tom poezji Jarosława Mikołajewskiego z ilustracjami Anny Mrowiec "Ja to ty, ty to ja (wiersze dla dzieci i dla nie dzieci)" - mówi.
Czas wydobyć poezję
Goście Katarzyny Dydo są zgodni, że dziś w poezji wydarza się mnóstwo ważnego. Eksperci wskazują na jej popularność w mediach społecznościowych, zarówno tej własnej, publikowanej odautorsko, jak i tej, którą chcemy się dzielić z innymi, udostępnej, współdzielonej. Mówią też o kilku przełomowych momentach dla jej popularności - np. nagroda NIKE przyznana Jerzemu Jarniewiczowi w 2022 roku.
Czytaj też:
Obecnie każdego roku wydaje się 30 tysięcy książek, z czego 12 tysięcy to literatura piękna - poezja, proza, dramat. Nie sposób jest przeczytać wszystko. Piotr Sadzik i Agnieszka Sowińska w Czwórce wskazują, że warto w swych wyborach literackich kierować się wskazaniami jury przeróżnych nagród - szczególnie patrząc na poezję, którą dziś trzeba wydobyć. Werdykt jury Warszawskiej Nagrody Literackiej poznamy na uroczystej gali w warszawskim kinie Iluzjon już 14 czerwca.
Poezja i muzyka - nie tylko sanah
Warto przypomnieć, że poezja łączy się też, że światem muzyki. Artyści piszą własne teksty, czasem wiersze, zdarza się też, że sięgają po poezję klasyków polskiej literatury.
Z w duecie z Krzysztofem Zalewskim sanah wyśpiewała utwór Kazimierza Przerwy-Tetmajera. W jej albumach znajdziemy też poezje K.K. Baczyńskiego, J. Słowackiego, W. Szymborskiej i wielu innych.
Sanah nie jest oczywiście pierwszą artystką, która sięga po klasykę polskiej poezji. Juliana Tuwima wyśpiewywała już Hanka Ordonówna w międzywojennej Polsce, po wiersze Agnieszki Osieckiej sięgali najwięksi muzycy polskiej estrady - Kalina Jędrusik, Seweryn Krajewski, Magda Umer, Maryla Rodowicz. A i środowisko hip-hopu nie odżegnuje się od poezji.
W 2009 roku na albumie "Poeci" znalazło się 14 wierszy polskich klasyków wyrapowanych przez Lilu, Numera Raza i Trzeci Wymiar. W 2015 roku ukazał się album "Różewicz - Interpretacje" Sokoła, Hadesa i Sample Orchestra.
Sokół jest praprawnukiem Stanisława Wyspiańskiego, a "Niech nikt nad grobem mi nie płacze" to wiersz wieszcza.
Poezja, rap i Czwórka
W łącznie poezji i świata raperów włączyła się też Czwórki w 2022 roku z okazji obchodzonego Roku Marii Konopnickiej zaprosiliśmy młode raperki, które wykonały wybrane teksty pisarki. Poezję Konopnickiej zarapowali dla nas: Maggy Moroz, Julia Mika i Pani Las, Guest Julka oraz duety Córy i Neonce.
Przypominamy też, że jeden z wierszy Eldo, czyli Leszka Kaźmierczaka rapera i Czwórkowego prowadzącego audycję "Miejski folklor" w 2011 roku trafił do szkolnego podręcznikach do języka polskiego - był to utwór "Są rzeczy, których chciałbym nie pamiętać" z albumu "27".
***
Tytuł audycji: Stacja Kultura
Prowadzi: Kasia Dydo
Goście: Piotr Sadzik i Agnieszka Sowińska (jurorzy Nagrody Literackiej Warszawy)
Data emisji: 28.04.2025
Godzina emisja: 19.13
pj/mat.pras.
