На парламенцкіх выбарах у Венгрыі перамагла апазіцыйная партыя Петэра Мадзьяра «TISZA». У Варшаве разлічваюць на тое, што палепшацца адносіны з Будапештам, якія пагоршыліся падчас папярэдняга прэм’ера Віктара Орбана. Разам з тым, эксперты кажуць, што для новага венгерскага ўраду пытанні ўнутранай палітыкі будуць больш важныя ад знешніх адносін.
Будучы прэмʼер-міністр Венгрыі Петэр Мадзьяр абвясціў пра новы пачатак у адносінах з Польшчай. Пасля прысягі ўрада ў пачатку мая лідар правацэнтрысцкай партыі «TISZA» мае намер наведаць Варшаву. Палітык таксама заявіў, што знойдзе спосаб перадаць польскім спецслужбам палітыкаў з партыі «Права і справядлівасць», якім урад Віктара Орбана даў палітычны прытулак у Венгрыі. Больш падрабязна сітуацыю тлумачыць карэспандэнт Польскага радыё ў Будапешце Міхал Макоўскі.
— Польшчу і Венгрыю абʼядноўвае шабля, шклянка і тысячагадовае сяброўства. Петэр Мадзьяр заявіў, што сыходзячы прэмʼер-міністр Віктар Орбан моцна сапсаваў гэтае сяброўства, служачы расійскім інтарэсам і ўласным капрызам. Мадзьяр таксама спадзяецца на ўмацаванне супрацоўніцтва ў межах Вышаградскай групы. Калі ў яго спыталі пра прытулак для палітыкаў ПіС, якіх пераследуюць за высмоктванне грошай з Фонду правасуддзя, ён параіў ім вярнуцца ў Польшчу і адказаць на абвінавачванні. Маўляў, Венгрыя не будзе сметнікам замежных злачынцаў. Падчас візіту ў Польшчу Мадзьяр мае намер сустрэцца з прэмʼер-міністрам Дональдам Тускам і прэзідэнтам Каралем Наўроцкім.
Дэпутат Еўрапарламента ад Грамадзянскай кааліцыі (KO) Міхал Шчэрба чакае, што новы прэмʼер-міністр Венгрыі разблакуе сродкі ЕС, якія належаць Польшчы за дапамогу, аказаную Украіне.
— Мы спадзяемся, што на працягу наступнага месяца мы атрымаем згоду ўрада Венгрыі на запуск Еўрапейскага фонду міру. Гэта азначае, што Польшча атрымае кампенсацыю ў памеры як мінімум 2 мільярдаў злотых, а некаторыя кажуць, што нават больш за 2 мільярды злотых за ваенную дапамогу, якую мы аказалі Украіне ў выглядзе абсталявання на пачатку гэтай вайны. Я ведаю, што гэтым пытаннем актыўна займаецца цяпер прэм’ер-міністр Дональд Туск.
Пасля перамогі на выбарах партыі Петэра Мадзяра змены на венгерскай палітычнай сцэне могуць стаць шанцам для аднаўлення актыўнасці Вышаградскай групы, сказаў Польскаму радыё былы намеснік міністра замежных спраў Шымон Шынкоўскі.
— Польшча павінна мець добрыя адносіны з Венгрыяй незалежна ад таго, хто ёю кіруе. Я лічу, што наша задача сёння — забяспечыць, каб адносіны з Венгрыяй засталіся на добрым узроўні нават пасля змены ўрада. Напрыклад, з учорашняга дня я звяртаюся да Дональда Туска, які хваліцца добрымі адносінамі з Петэрам Мадзьярам, каб ён выкарыстаў перамогу Мадзьяра для адраджэння Вышаградскай групы. Прэм’ер заўсёды казаў, што праблема ў Віктары Орбане, што Вышаградская група не функцыянуе. Цяпер гэтай праблемы больш не існуе. Варта адрадзіць дадзеную форму супрацоўніцтва.
Палітык з Польскай сялянскай партыі Марэк Савіцкі перакананы што прыход да ўлады цяперашняй апазіцыі дае надзею на паляпшэнне адносін з Польшчай.
— Адно можна сказаць дакладна: адносіны з Польшчай палепшацца. Адносіны ўнутры Еўрапейскага Саюзу таксама палепшацца. Венгрыя дакладна не будзе блакаваць сродкі на падтрымку Украіны. Такім чынам, ёсць і станоўчыя моманты. Аднак час пакажа, як гэта будзе рэалізавана.
Важнай справай у польска-венгерскіх адносінах становіцца кейс двух польскіх палітыкаў: Збігнева Зёбры і Марціна Раманоўскага з апазіцыйнай партыі «Права і справядлівасць». У Польшчы парламент хоча прыцягнуць іх да адказнасці перад Дзяржаўным трыбуналам за злоўжыванні падчас знаходжання ва ўладзе. Яны цяпер знаходзяцца ў Венгрыі, дзе на загад Віктара Орбана ім прадставілі палітычны прытулак. Спікер Сейма Уладзімеж Чажасты заявіў, што хадайніцтва аб прыцягненні іх да адказнасці будзе пададзена ў камітэт на пасяджэнні Сейма на гэтым тыдні.
— Кіраўніцтва фракцый прадставіць гэтыя пастановы на прэс-канферэнцыі 15 красавіка ў рамках сумеснай заявы, падпісанай усімі ўдзельнікамі ўрадавай кааліцыі.
У сваю чаргу лідар ПіС Яраслаў Качыньскі выказаў спадзяванне, што Збігневу Зёбры і Марціну Раманоўскаму не давядзецца вяртацца ў Польшчу.
— У Польшчы ў іх няма абсалютна ніякіх шанцаў на сумленны працэс. Толькі хтосьці абсалютна сляпы ці варʼят можа паверыць, што ў Польшчы зараз няма сурʼёзных парушэнняў закона, парушэнняў права на вяртанне, што закон проста больш не дзейнічае. Мы зараз знаходзімся ў працэсе пабудовы дыктатуры.
Разам з тым знешнепалітычныя пытанні не будуць галоўным выклікам для Петэра Мадзьяра. Пасля перамогі на выбарах палітыку давядзецца засяродзіцца на паляпшэнні эканамічнага становішча грамадзян Венгрыі, кажа Каміль Смагожэўскі з аналітычнага цэнтру Res Futura.
— Паляпшэнне рэальнага ўзроўню жыцця зойме шмат часу, і Петэру Мадзьяру давядзецца адпавядаць эканамічным чаканням людзей у краіне, каб усё было ў парадку.
Апазіцыйная партыя Петэра Мадзьяра «TISZA» перамагла на парламенцкіх выбарах у Венгрыі, што прайшлі ў нядзелю 12 красавіка, атрымаўшы больш за дзве траціны месцаў у парламенце краіны.
ПР/юл