Вяртанне ў Беларусь ужо некалькі гадоў застаецца небяспечным для многіх грамадзян: паездка дадому можа скончыцца допытам, затрыманнем або крымінальнай справай. За апошнія паўгода сітуацыя істотна не змянілася – праваабаронцы працягваюць фіксаваць выпадкі пераследу тых, хто прыязджае з-за мяжы. Людзей правяраюць у пунктах пропуску, аглядаюць тэлефоны, распытваюць пра паездкі, падпіскі і кантакты, а грамадзян Украіны, як і раней, падвяргаюць дадатковым допытам. Пры гэтым усё часцей сілавікі не затрымліваюць адразу ў пунктах пропуску, а прыходзяць да людзей праз некалькі дзён пасля вяртання – ужо дадому або на працу, паведамляе «Вясна».
Паводле юрысткі «Вясны» Вікі Рудзянковай, практыка допытаў і затрыманняў на мяжы стала ў Беларусі сістэмнай.
«Па стане на сённяшні дзень, канстатуем, што яна сфармавалася і стала ўстойлівым рэпрэсіўным механізмам. Гэта значыць, што памежнікі дзейнічаюць па загадзе і не публічных інструкцыях на гэты конт(…) У шэрагу выпадкаў падставай становіцца інфармацыя з унутраных баз даных і аператыўных арыенціровак, пра існаванне якіх чалавек, як правіла, не ведае. У іншых выпадках, рашэнне аб затрыманні прымаецца ў моманце: ці то на падставе знойдзеных «экстрэмісцкіх» матэрыялаў, ці то з-за дрэннага настрою, ці то «любая іншая нагода». Менавіта па гэтай логіцы, трэба зыходзіць з горшага і сто разоў ацаніць, ці варта вам вяртацца ў Беларусь», – перасцерагае юрыстка.
Яна дадае, што варта прыкласці максімальныя намаганні па змяншэнні рызыкаў затрымання.
«Гэта тычыцца любой тэхнікі, ліставанняў, сацсетак і г.д. Варта таксама ўлічваць воблачныя сховішчы і архівы (напрыклад Instagram stories). Правярайце тэматычныя чаты пра перасячэнне мяжы з Беларуссю, бо пастаянна дадаюцца новыя лайфхакі і назіранні па абстаноўцы«, – раіць Віка Рудзянкова.
аз