Sprzeciw wobec rzeczywistości. Książki "To za dużo dla mnie" oraz "Jedzenie"

W audycji "Czytelnia" Marcin Gaczkowski i Piotr Kofta recenzowali książki  "To za dużo dla mnie", której autorem jest Darko Cvijetić (tłum. Dorota Jovanka Ćirlić) oraz "Jedzenie", napisaną przez Ivana Medešia (tłum. Olga Stawińska, Magdalena Bystrzak)

Okładki książek "To za dużo dla mnie" oraz "Jedzenie"

Foto: mat.prom.

Darko Cvijetić (tłum. Dorota Jovanka Ćirlić) "To za dużo dla mnie"

Darko Cvijetić nie unika tematu wojennego okrucieństwa. Jest głosem tysięcy ludzi doświadczonych traumą, zarówno ofiar, jak i katów. Pisze, by pomóc im odnaleźć się w powojennej rzeczywistości, w świecie, który nie zapomina.

Autor "Windy Schindlera" i "Czemu na podłodze śpisz" tym razem skupia się na losach jednej postaci – Filipa Latinovicia. Operując językiem zawieszonym między prozą a poezją, opowiada historię człowieka skazanego za zbrodnie przeciwko ludzkości, który po dwudziestu latach wraca do rodzinnego kraju. Społeczeństwo wita go jak bohatera narodowego, wbrew jego własnemu sumieniu. Latinović próbuje żyć normalnie, choć każdego dnia spotyka nie tylko dawnych towarzyszy zbrodni, lecz także swoje ofiary. Zło raz wyrządzone nie znika, przelewa się na kolejne pokolenia i nikt nie wie, jak je zatrzymać.

Za pomocą krótkich, urywanych zdań autor umożliwia czytelnikom spojrzenie na świat oczami sprawcy, by mogli dostrzec absurd otaczającej go rzeczywistości. Powracające frazy poruszają duszę i sumienia, skłaniają do refleksji nad sensem wojny i próbą życia po niej. Darko Cvijetić zastanawia się nad możliwością codziennego funkcjonowania w społeczeństwie zbrodniarzy i ich ofiar. Stawia przed nami trudne pytanie: Czy to aby nie za dużo dla nas wszystkich?

Ivan Medeši (tłum. Olga Stawińska, Magdalena Bystrzak) "Jedzenie"

Sześć opowiadań o najrozmaitszych, wyobrażonych formach sprzeciwu wobec wybrakowanej rzeczywistości – tej, która skłania do uniformizacji, pilnuje obyczajowych norm i pozostawia poczucie zmarnowanego czasu. Groteskowa, nasycona bałkańskim temperamentem opowieść o kontrkulturowej reakcji na nudę i stagnację. Świat oglądany oczami mieszkańca miejscowości Ruski Krstur – centrum społeczności rusińskiej w serbskiej Wojwodinie. Opisany w języku rusińskim, języku mniejszości, a następnie – dzięki inicjatywie Wschodniosłowackiego Stowarzyszenia Valal – po raz pierwszy (a potem drugi) opublikowany po słowacku. W 2019 roku książka Jedzenie została uhonorowana najważniejszą słowacką nagrodą literacką w dziedzinie prozy – Anasoft Litera.

Powyższe opisy pochodzą od wydawców

***

Tytuł audycji: Czytelnia

Prowadzenie: Małgorzata Szymankiewicz

Data emisji: 9.05.2026

Godzina emisji: 12.00