Wolff i Ballard. Literatura wobec rewolucji lat sześćdziesiątych

Ostatnia aktualizacja: 20.06.2026 12:30
Elitarny internat, Hemingway i literacke ambicje z jednej strony, medialna rzeczywistość, trauma i popkulturowa apokalipsa z drugiej. "Stara szkoła" Tobiasa Wolffa i "Wystawa okropności" J.G. Ballarda pokazują dwie odmienne twarze lat sześćdziesiątych. Książki recenzowali Marcin Gaczkowski i Piotr Kofta.
Okładki Starej szkoły i Wystawy okropności
Okładki "Starej szkoły" i "Wystawy okropności"Foto: materiały promocyjne

Wysłuchaj audycji "Czytelnia"<<<

Tobias Wolff, "Stara szkoła" (tłum. Krzysztof Umiński)

Ameryka lat sześćdziesiątych, jedna z najlepszych męskich szkół z internatem na Wschodnim Wybrzeżu. Tu liczą się pochodzenie, osiągnięcia i literacki snobizm. Choć cały kraj żyje wyborem JFK na prezydenta, dla chłopców prawdziwymi bohaterami są pisarze: Fitzgerald, Frost, cummings, Kerouac. Kiedy pewnego dnia dyrekcja ogłasza, że szkołę odwiedzi sam Ernest Hemingway, a ten z uczniów, który napisze najlepsze opowiadanie, zostanie nagrodzony prywatną rozmową z wielkim autorem, rywalizacja między chłopcami staje się jeszcze zacieklejsza. Wszystkie chwyty dozwolone: szkolny kodeks postępowania – honor, lojalność, przyjaźń – przestaje obowiązywać.

Stara szkoła Tobiasa Wolffa to pasjonujący portret chłopięcego dorastania. Zawadiacka powieść o uczniach i nauczycielach, marzycielach i mistrzach; o czytaniu książek i ambicji pisania; o kłamstwach i przywdziewanych maskach; o pragnieniu, by zostać kimś, i obawie, że jest się nikim. I wreszcie: o pogmatwanych związkach między życiem a literaturą.


J.G. Ballard, "Wystawa okropności" (tłum. Maciej Płaza)

Przenikliwa diagnoza alienacji współczesnego człowieka w świecie technologii, medycyny, pornografii i mediów. Lata sześćdziesiąte XX wieku. Prezydent Kennedy zostaje zastrzelony na oczach świata. Marylin Monroe popełnia samobójstwo. USA i ZSRR prześcigają się w zbrojeniach atomowych i lotach w kosmos. W Wietnamie nastaje czas apokalipsy. Zachód upaja się konsumpcją: samochód staje się fetyszem, masową imaginacją władają gwiazdy kina, polityka zmienia się w telewizyjne widowisko. W sztuce rządzi pop art. Wybucha rewolucja seksualna.

Gdy w 1964 roku nagle umiera żona J.G. Ballarda, szalona współczesność zmienia się w oczach pisarza w nieznośne widowisko. Żałoba dyktuje mu niespotykaną dotąd formę literacką – fragmentaryczną i obsesyjną, obsceniczną i zimną, bezosobową i traumatyczną. Sugestywną, choć jakby pisaną szyfrem. Wystawą okropności, wydaną w 1970 roku, zachwycali się i inspirowali pisarze, muzycy, plastycy, filmowcy i filozofowie: William Burroughs, Ian Curtis, Gary Numan, Trent Reznor, Damien Hirst, David Cronenberg, Mark Fisher.

Powyższe opisy pochodzą od wydawców

***

Tytuł audycji: Czytelnia

Prowadzenie: Małgorzata Szymankiewicz

Data emisji: 21.06.2026

Godz. emisji: 22.30

Czytaj także

"Suche strugi" i "Bez głowy". Historie z domieszką tajemnicy

Ostatnia aktualizacja: 30.05.2026 12:30
Za nami polski odcinek "Czytelni". Omawialiśmy wydane niedawno powieści "Suche strugi" Wita Szostaka oraz "Bez głowy" Maćka Bielawskiego. W studiu byli z nami Marcin Gaczkowski i Piotr Kofta.
rozwiń zwiń