Posłuchaj audycji "Czytelnia" >>>
César Aira "Zając"
Jedna z najambitniejszych i najbardziej bezczelnych powieści Césara Airy.
Angielski przyrodnik Clarke podróżuje do Argentyny w poszukiwaniu pewnego nadzwyczajnego zająca żyjącego na pampie, szybkiego jak pogłoska i nigdy przez nikogo nie widzianego. Za przewodnika służy mu gauczo, a towarzyszy, na wyraźną prośbę dyktatora Rosasa, młody i uczuciowy akwarelista, nader rzadko sięgający po pędzel. Bardziej dzięki koniom niż przewodnikowi Clarke natyka się na rdzennych Huilliczów. Ich wódz Cafulcurá gości przybyszów w obozowisku, w którym opowiadane są – i co rusz przerywane – intrygujące historie, udzielane połowiczne odpowiedzi na pytania, a prawda wymyka się niczym zając w polu.
W "Zającu" co chwilę natykamy się na historie o romantycznych i nieszczęśliwych miłościach,
stosownie do ducha epoki, na porwania, żyjące pod ziemią plemiona oraz niekończącą się wojnę w czasach pokoju. Czy opowieść należy rozumieć dosłownie? Czy to jednak alegoria albo pułapka? Czyż nawet to, co widzimy, może okazać się złudzeniem wynikającym z odległości, światła, zagadek geografii?
Aira przywraca wyobraźni główną rolę na gruncie latynoamerykańskiej literatury – wyobraźni,
która nie potrzebuje wiedzy i używa książek jako trampoliny pozwalającej sięgać po najbardziej niesamowite figury. Argentyński prozaik gra z historycznym kontekstem, dystansuje się wobec realizmu, wreszcie odświeża gatunki popularne przed dwoma wiekami: powieści w odcinkach, kroniki z podróży oraz, rzecz jasna, melodramatu z tą jego zdolnością do łączenia zupełnie rozbieżnych wątków.
Michał Witkowski "Substancja"
Długo wyczekiwana powieść mistrza polskiej prozy.
Witkowski wraca do fikcji – robi to z rozmachem i literacką bezczelnością. Niczym markiza de Merteuil snuje intrygi, uwodzi czytelnika i zaprasza na dwór pełen masek, rytuałów i przemocy.
Rok 1770. W pałacu krystynopolskim panuje niezdrowa atmosfera – bliżej mu do bezwstydnych zamtuzów niż arystokratycznych dworów. Wśród tej sodomy i gomory Anna Potocka – żona najbogatszego magnata i największa dewotka w zamku – pociąga zręcznie za sznurki. Najgorsze zbiry tańczą, jak im zagra, a do tego danse macabre zaproszeni zostają wszyscy mający na pieńku z Potockimi. Balują więc, jakby jutra miało nie być, a w kuluarach Anna planuje, za kogo wydać swojego tępego syna, jak ukarać rozwiązłe dwórki i jak odzyskać skradziony diament.
W tym świecie rządzą zemsta, chciwość i namiętności. Obyczaje się psują, Rzeczpospolita tonie, nadciąga groza, ale wszyscy nadal odgrywają swoje role. Sytuacja narodowa się komplikuje i coraz bardziej przypomina ostatni taniec na Titanicu. A w cieniu wielkich wydarzeń rozgrywa się tragedia dziewczyny zakochanej w dziedzicu Potockich.
To moment przesilenia dziwnie bliski naszym czasom. Nic nie jest tym, czym się wydaje. Autor przekracza granice gatunków i w ślad za Gombrowiczem podejmuje przewrotną grę z tradycją romantyczną. A robi to w wyjątkowo ironiczny sposób. Powstaje coś na kształt narodowej opery à rebours.
[opisy książek pochodzą od wydawców]
***
Tytuł audycji: Czytelnia
Prowadzenie: Małgorzata Szymankiewicz
Goście: Iwona Rusek, Piotr Kofta
Data emisji: 14.11.2026
Godz. emisji: 12.00
