Łódzkie muzeum tworzy serial inspirowany "Teorią widzenia" Strzemińskiego

"Teoria widzenia" Władysława Strzemińskiego to książka o widzeniu, postrzeganiu świata przez artystów, zaliczana jest do najważniejszych dzieł w polskiej historii sztuki. Teraz staje się inspiracją do artystycznego serialu. W prace nad nim zaangażowany jest m.in. Wilhelm Sasnal.

Władysław Strzemiński

Foto: NAC

Władysław Strzemiński to polski malarz, teoretyk sztuki, publicysta i pedagog. Na kartach historii sztuki zapisał się jako pionier konstruktywistycznej awangardy, twórca teorii unizmu. Wojna i odniesione w 1916 roku rany (utrata ręki, nogi i wzroku w jednym oku) sprawiły, że Strzemiński zrezygnował z wojskowej drogi, którą obrał jako młody człowiek i rozpoczął studia w szkołach sztuk pięknych. Był m.in. asyatentem Kazimierza Malewicza. W latach 20. XX wieku pracował nad własną teorią - ogłosił ją w 1927 i nazwał unizmem.

W 1945 roku został wykładowca i współzałożycielem Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Łodzi. Wtedy też całą swoją twórczość przekazał Muzeum Sztuki w Łodzi. Ostatnie lata jego życia to czas trudny - artysta został zwolniony z pracy pod zarzutem " nierespektowania norm doktryny realizmu socjalistycznego". Strzemiński pozostał bez źródeł utrzymania. Nie ustawał jednak w praach nad swoją książką "Teoria widzenia" - wpierali go jego dawni studenci wśród nich Hanna Orzechowska. Książkę wydano dopiero w 1958 roku, 6 lat po śmierci autora.

Strzemiński w filmie Wajdy, "Teoria widzenia" w serialu

Z historią Władysława Strzemińskiego mogliśmy zapoznać się oglądając film fabularny w reżyserii Andrzeja Wajdy pt. "Powidoki" - w roli malarza wystąpił Bogusław Linda. Teraz na ekranie będziemy mieli okazję zobaczyć czteroodcinkowy serial inspirowany książkę jego autorstwa "Teoria widzenia". Jego twórcy chcą przełożyć jej treść na język ruchomych obrazów toku jego myślenia. Punktem wyjścia jest przekonanie, że widzenie nie jest niezmienną zdolnością, ale procesem kształtowanym przez historię oraz społeczne warunki życia. Każda epoka tworzy własne sposoby patrzenia, a w tych przemianach uczestniczy sztuka.

Wyświetl ten post na Instagramie

Post udostępniony przez Muzeum Sztuki w Łodzi (@muzeumsztuki)

Twórcy będą starali się poddać refleksje Strzemińskiego praktycznej próbie pokazując, jak obraz powstaje na styku fizjologii oka, pamięci, wiedzy i doświadczenia. Każdy odcinek staje się eksperymentem, który nie tyle objaśnia teorię, ile uruchamia ją.

Cztery odcinki serialu "Theory of Seeing"

Każdy odcinek proponuje autorską aktualizację myśli Strzemińskiego:

• Malarz i reżyser, Wilhelm Sasnal łączy muzealną konserwację i materialność obrazu z pamięcią Zagłady, pytając o granice abstrakcji wobec historycznego doświadczenia.
• Ukraiński artysta Mykoła Ridnyj konfrontuje teorię ruchomego widzenia z optyką wojenną, wpisując ją w historię okaleczenia Strzemińskiego i fikcyjną opowieść o snajperze.
• Artystka wideo, autorka filmów fabularnych i anonimowanych oraz fotografka Agnieszka Polska przenosi jego rozpoznania w kontekst cybernetyki, ekonomii uwagi oraz obrazów wytwarzanych przez sztuczną inteligencję.
• Artyści Anton Vidokle i Liam Gillick traktują tezy książki jak instrukcje do ćwiczeń wykonywanych przez aktora, kamerę i miasto.
• Całość spajają czołówki opracowane metodą found footage przez Laurę Pawelę.

Projekt "Theory of Seeing" jest kontynuacją działań popularyzujących "Teorię widzenia" na świecie, które Muzeum Sztuki rozpoczęło w 2025 roku premierą pierwszego anglojęzycznego wydania książki Strzemińskiego. Międzynarodowa premiera serialu ma się odbyć w listopadzie.

"Theory of Seeing" to projekt realizowany w ramach Programu Kultura inspirująca 2025-2026 we współpracy z e-flux oraz Instytutem Kultury Polskiej w Nowym Jorku.

***

pj/PAP/mat.pras.