W nurcie symboliczno-teologicznym
Książka "Krzyż Jezusa i ślepy Amor" prof. Józefa Majewskiego wpisuje się w żywy od kilku dekad nurt symboliczno-teologicznych wykładni twórczości Jana Sebastiana Bacha, w tym takich arcydzieł muzyki czysto instrumentalnej jak "Wariacje goldbergowskie", "Muzyczna ofiara" czy "Sztuka fugi". - Kiedy się słucha muzyki Bacha i próbuje ją zrozumieć, ma się świadomość, że jego muzyka jest muzyką dla ucha, ale jednocześnie dla oka - zaznaczył prof. Majewski. - Jeśli się chce dojść do tych rzeczy, które są ukryte, trzeba czytać razem z notacją, z partyturą, bo on i tam różne tajemnicze rzeczy ukrył.
Piosenki uliczne w historii zbawienia?
Autor w publikacji odnosi się do "Wariacji goldbergowskich" w związku z krytycznymi uwagami na ich temat. - Stanąłem w obronie interpretacji teologicznej "Wariacji goldbergowskich", kolejnego arcydzieła Jana Sebastiana Bacha - podkreślił nasz gość.
Przypadki Bacha - cykl audycji w Dwójce >>>>>
- "Wariacje goldbergowskie" widzę jako swoisty przebieg po życiu Jezusa z Nazaretu, począwszy od momentu tak zwanego Wcielenia, kiedy druga Osoba Boska staje się człowiekiem - to jest pierwsza część cyklu "Aria" - aż po Wniebowstąpienie na samym końcu - tłumaczył badacz. - Jeden z krytyków zwraca mi uwagę na to, że ostatnia wariacja tego utworu kończy się arią (...). Ostatnia wariacja jest utworem, który Bach skomponował na podstawie dwóch melodii, bardzo popularnych, a do tego jeszcze - krytyk miał absolutnie rację - są to piosenki, można powiedzieć, uliczne, do tego bardzo wyzywające, bo po prostu rubaszne.
Kontrafaktura
Jak to się ma do zbawienia, do cierpienia Chrystusa? - Odpowiedź jest prosta, bardzo prosta - zaznaczył prof. Majewski. - Odwołałem się do jednej z podstawowych technik tworzenia muzyki w kulturze. W naszym świecie od starożytności znana była tzw. kontrafaktura, nazywało się to inaczej zapożyczeniem.
200 kantat Bacha na 200-lecie Uniwersytetu Warszawskiego [ZOBACZ WIDEO]>>>>
- Jeśli ktoś jest katolikiem, ale nie musi być katolikiem, i kiedykolwiek uczestniczył w liturgii Kościoła rzymsko-katolickiego, szczególnie na mszach dla młodzieży, to słyszymy czasami śpiewanie "alleluja" wzięte od Cohena, od słynnej piosenki - tłumaczył teolog. - Zapożyczenie, kontrafaktura polega na tym, że bierzemy muzykę z utworów z jednego świata kulturowego i przenosimy do drugiego świata kulturowego. Bardzo podniosła polska pieśń maryjna "Bogurodzica, Dziewica Maryja" to jest właśnie pieśni kontrafakturowa, bo melodia została wzięta z francuskiej pieśni żołnierskiej, śpiewanej podczas bitwy, można powiedzieć, a przeszła do liturgii Kościoła katolickiego i nie tylko katolickiego.
Czytaj też:
26:45 O wszystkim z kulturą Dwójka 22 luty 2023 17_31_13.mp3 Prof. Józef Majewski o nurcie symboliczno-teologicznych wykładni twórczości Jana Sebastiana Bacha (O wszystkim z kulturą/Dwójka)
***
Tytuł audycji: O wszystkim z kulturą
Prowadził: Jakub Kukla
Gość: prof. Józef Majewski (teolog, medioznawca)
Data emisji: 22.02.2023
Godzina emisji: 17.30
uk
