Posłuchaj audycji "Mediewanna" >>>
Za nowym projektem gnieźnieńskiego muzeum stoją dwie badaczki: pisarka i popularyzatorka historii Elżbieta Cherezińska oraz archeolożka i muzealniczka dr Monika Stelmasiak-Majorek. Wystawa zatytułowana "Piast Superwomen" przywraca do powszechnej świadomości postaci znanych i bezimiennych piastowskich księżniczek.
Piastówny - zapomniane (super)bohaterki
Imiona władców z dynastii Piastów zna każde polskie dziecko, ale czy potrafi powiedzieć cokolwiek o biografii książęcych córek? Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie kieruje badawczy reflektor na osiem bohaterek: Świętosławę, Regelindę, Gertrudę, Ryksę Bolesławównę, Ryksę Śląską, Ryksę Przemysławównę, Jadwigę Kaliską i Elżbietę Łokietkównę, których los był ściśle związany z historią polityczną średniowiecznej Europy.
– Z natury rzeczy księżniczki piastowskie w przeważającej większości spędzały swoje życie poza Polską. Owszem, piastowały dzieci, ale nie Piastów, tylko swoich panów mężów. Stały się piastunkami zupełnie innych dynastii. Między innymi z tego powodu ta pamięć o nich w ojczyźnie jest bardzo mała – diagnozowała Elżbieta Cherezińska w audycji "Mediewanna".
Pomiędzy ambicjami a obowiązkiem
Los Piastówien był wyznaczony od urodzenia, wciśnięty w ciasne ramy obowiązku wobec dynastii. Były małżonkami, matkami, teściowymi i babkami władców Europy, polityczkami, mniszkami, fundatorkami i mecenaskami sztuki. Niejednokroć postaciami o szerszych horyzontach i staranniejszym wykształceniu niż ich męscy piastowscy krewni.
Czytaj również:
– W przypadku niektórych z naszych bohaterek wydawano je za mąż, za władcę, mężczyznę, który miał na rękach krew ich rodziny albo pobratymców. Drugą rzeczą jest, że one wyjeżdżały, nie zostawały w domu. Musiały być gotowe na całkowitą zmianę środowiska i otoczenia. W przeciwieństwie do swoich panów ojców musiały znać języki. Córka władców była swoistą ambasadorką domu Piastów. Jej wyprawa ślubna, suknie, biżuteria, przedmioty codziennego użytku, które wywiozła z domu piastowskiego, były przedmiotem zainteresowania na tych dworach, na które się udała – tłumaczyła kuratorka.
Księżniczki mają głos
Z uwagi na skromną ilość źródeł pisanych i archeologicznych organizatorzy wystawy "Piast Superwomen" zdecydowali się na nowoczesną, narracyjną formułę. – Wyobraziłam sobie, jak opowiedzieć intymność kobiety nakreślonej kilkoma zdaniami w kronikach. Chciałam stworzyć dla nich osobne komnaty i zgromadzić tam wizualizacje lub przedmioty z jej epoki i kultury, czyli takie, którymi z dużym prawdopodobieństwem mogła się otaczać – opowiadała Cherezińska.
– Ale to ciągle było za mało, więc pomyślałam sobie, że skoro jako pisarka mam zaszczyt być kuratorką wystawy, to napiszę dla każdej z Piastówien krótką scenę, która będzie ujmowała ją w jednym mgnieniu. W jednej, może najważniejszej w życiu, chwili. I będzie szalenie osobista – dodała gościni Dwójki.
W rolę księżniczek na gnieźnieńskiej wystawie wcieliły się cenione polskie aktorki z różnych pokoleń, m.in. Danuta Stenka, Sonia Bohosiewicz, Marieta Żukowska, Nel Kaczmarek i Zofia Bromska.
Wystawa "Piast Superwomen" w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie jest czynna do 17 października 2027 roku.
***
Tytuł audycji: Mediewanna
Prowadzenie: Łukasz Modelski i Andrzej Kozicki
Data emisji: 9.11.2026
Godz. emisji: 22.00
oprac. Kamila Snopek
