Historia

Święto 3 Maja kolejny raz w roli głównych świąt państwowych

Ostatnia aktualizacja: 06.04.2022 05:40
32 lata temu, w piątek 6 kwietnia 1990 roku, Sejm kontraktowy uchwalił, wśród wielu innych ważnych ustaw, także tę, która ponownie czyniła dzień 3 maja świętem narodowym - jednym z najważniejszych i najbardziej cenionych.
Obchody 3 maja na placu Piłsudskiego. Widoczny premier Tadeusz Mazowiecki
Obchody 3 maja na placu Piłsudskiego. Widoczny premier Tadeusz MazowieckiFoto: PAP/Ireneusz Sobieszczuk

Pamiętamy rocznicę 18 stycznia 1951 roku (pisaliśmy o tym), kiedy to komunistyczne władze PRL-u usunęły trzeciomajowe święto z panteonu świąt narodowych. Władzy wtedy wystarczyła krótka ustawa znosząca w dniu tego święta dzień wolny od pracy. Podobny charakter, bez zbytniej patetyczności, miała ustawa z 6 kwietnia, przywracająca świąteczny charakter dniu 3 maja.

Ustawa, zapisana w Dzienniku Ustaw 1990 roku, nr 28, poz. 160, posiada 4 artykuły, z których Art. 3 mówi o dodaniu do grupy świąt "3 maja - Święto Narodowe Trzeciego Maja". Jednym ze znamion tej ustawy było wyznaczenie daty wejścia w życie z dniem ogłoszenia, co nastąpiło 28 kwietnia. Dzięki temu można było oficjalnie świętować "Trzeciego Maja" już w 1990 roku... obchody tamtego roku były o tyle "niefortunne", że w uroczystościach na pl. Zamkowym w Warszawie brał również udział człowiek splamiony wprowadzeniem stanu wojennego, a ówczesny prezydent RP Wojciech Jaruzelski.

Konstytucja 3 maja - banner do art.jpg
Konstytucja 3 maja - zobacz serwis specjalny

Nie trzeba jednak nikomu ze starszych naszych słuchaczy i czytelników przypominać, że w wielu polskich domach, tych prawdziwie patriotycznych, święto to było obchodzone niejako "prywatnie", niezależnie od komunistycznych zakazów. Co ciekawe w historii tego święta uchwalenie Konstytucji 3 maja zostało uznane za święto już 5 maja 1791. Jednak w czasie zaborów obchodzenie tej rocznicy było zakazane przez wszystkich zaborców. Powrócono do niego ustawą Sejmu Ustawodawczego z 29 kwietnia 1919 roku, już pod odzyskaniu przez Polskę niepodległości.

Dzień 6 kwietnia 1990 roku był dniem niezwykle istotnym w historii polskiego parlamentaryzmu. Oprócz ustawy przywracającej święto Trzeciego Maja uchwalono szereg innych ustaw, które w dużej mierze zmieniały faktyczny i mentalny porządek komunistycznej władzy w Polsce. To właśnie tego dnia zniesiono Milicję Obywatelską (MO) i powołano w jej miejsce Policję. Podobny mechanizm zastosowano w odniesieniu do Służby Bezpieczeństwa (SB), którą zmieniono ustawowo w Urząd Ochrony Państwa (UOP). Zmiany te nie odbyły się jedynie na zasadzie zmian nazewnictwa, a towarzyszyły im także zmiany w strukturze, celach i działaniach nowo powołanych służb. Ważna była też weryfikacja funkcjonariuszy pod kątem działań przestępczych i przeciwko społeczeństwu.

Tego samego dnia zniesiono także obrzydliwie komunistyczne święto 22 lipca, nazywane też "Narodowym Świętem Odrodzenia Polski". W naszym kalendarzu epoki komunizmu po II wojnie światowej nie było chyba bardziej komunistycznego święta tak silnie wiązanego z Polską. My jednak po stokroć woleliśmy upamiętnianie chwalebnych dokonań historycznych - jak choćby uchwalenie Konstytucji 3 Maja - od świąt wiernopoddańczych radzieckiej władzy w Moskwie, z których to 22 lipca było uchwalone w rocznicę ogłoszenia Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 1944 roku.

PP

Czytaj także

Konstytucja 3 maja - dzieło oświeconych monarchistów

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2020 06:00
- Monarchizm zaproponowany w Konstytucji 3 maja miał wzmocnić polskie państwo - mówiła historyk, prof. Zofia Zielińska. - Reakcja Berlina i Petersburga przeciwko Konstytucji świadczą o tym, że nasze ówczesne przekonania były słuszne. Posłuchaj!
rozwiń zwiń
Czytaj także

3 maja w PRL. Historyk: ten dzień był odbierany jako zagrożenie

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2020 18:20
- W PRL-u 3 maja był odbierany jako zagrożenie i to był pewien paradoks. Bo nawet w okresie stalinowskim w podręcznikach do nauki pisano bardzo pozytywnie o uchwaleniu konstytucji, o jej twórcach - mówił w Polskim Radiu 24 Grzegorz Wołk, historyk z IPN.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Konstytucja 3 maja. Genialna samoograniczająca się rewolucja

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2024 06:00
- Monarchizm zaproponowany w Konstytucji 3 maja miał wzmocnić polskie państwo - mówiła historyk, prof. Zofia Zielińska. - Reakcja Berlina i Petersburga przeciwko Konstytucji świadczą o tym, że nasze ówczesne przekonania były słuszne. Posłuchaj!
rozwiń zwiń
Czytaj także

Konstytucja 3 maja. Kto był autorem? Sukces miał wielu ojców

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2024 05:53
Tekst Konstytucji 3 maja powstawał w trakcie tajnych spotkań króla ze zwolennikami naprawy państwa. Grupa reformatorów w zaciszu Zamku Królewskiego pisała ustawę, która miała uratować Rzeczpospolitą.
rozwiń zwiń
Czytaj także

"Komuniści tępili wszystkie święta świadczące o niepodległości". Jan Karandziej o 3 maja w PRL-u

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2021 17:00
- 1 maja obchodzono, ulice były ozdobione chorągiewkami. A na 3 maja znikało natychmiast. 3 maja już nie było ani jednej, żadnej chorągiewki nigdzie, żeby czasami ktoś nie zauważył, że jest święto - mówił w Polskim Radiu 24 działacz opozycji w okresie PRL Jan Karandziej.
rozwiń zwiń