Czy są jakieś granice w reklamie? Czego powinniśmy zakazać?

Ostatnia aktualizacja: 07.01.2026 14:00
Świąteczny spot z popularnym aktorem wywołał prawdziwą burzę i lawinę skarg do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Czy twórcy reklam mogą pozwolić sobie na wszystko w pogoni za uwagą widza? O prawnych zawiłościach marketingu alkoholowego, wojnie sieci handlowych i nowych zasadach dla influencerów rozmawiamy z Tomaszem Palakiem - radcą prawnym i ekspertem od prawa w komunikacji.
Zdjęcie ilustracyjne
Zdjęcie ilustracyjneFoto: Shutterstock.com

Punktem wyjścia do dyskusji stała się głośna kampania z udziałem Tomasza Karolaka. Aktor, wcielając się w postać Świętego Mikołaja, ustawia butelki piwa pod choinką, sugerując w dwuznaczny sposób, że tym razem chętnie sam skorzystałby z przyniesionych prezentów. Choć producent twierdzi, że spot przeszedł pomyślnie wewnętrzne procedury, do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wpłynęło kilkadziesiąt skarg, co skutkowało żądaniem natychmiastowego wstrzymania emisji.

- Istnieją przepisy, które jasno określają, czego w reklamie robić nie wolno - tłumaczy Tomasz Palak. - W przypadku alkoholu prawo odgórnie zakazuje kojarzenia go z relaksem, wypoczynkiem czy sielankową atmosferą. Co więcej, Ustawa KRRiT nakłada obowiązek dbania o to, by przekazy nie propagowały działań sprzecznych z dobrem społecznym. Łączenie symboli świątecznych, kojarzonych z tradycją i dziećmi, z promowaniem trunków wysokoprocentowych, jest więc stąpaniem po bardzo cienkim lodzie - dodaje prawnik. 

Posłuchaj audycji "Pogadajmy!" z Tomaszem Palakiem

Rynek reklamowy, a ryzyko finansowe

Jak zauważa nasz gość, choć zakazy funkcjonują, ich egzekwowanie bywa problematyczne. - Producenci alkoholu czy branża zakładów bukmacherskich często wkalkulowują ewentualne kary finansowe w budżety marketingowe. Wygrana w postaci ogromnych zasięgów bywa dla nich cenniejsza niż sankcje nałożone przez urzędy - mówi Tomasz Palak.

Nie mniej emocji budzi agresywna reklama porównawcza dwóch gigantów spożywczych. Czy publiczne "bitwy na koszyki" są legalne? - Reklama porównawcza jest dopuszczalna, ale pod rygorystycznymi warunkami zapisanymi w Ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Należy spełnić aż osiem wymogów, w tym ten najważniejszy: porównanie musi być rzetelne i oparte na obiektywnych kryteriach - wyjaśnia mecenas.

Koniec "wolnej amerykanki" influencerów

Porządkowanie rynku dotyczy także świata mediów społecznościowych. Po latach chaosu, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wydał kompleksowe wytyczne - swoisty podręcznik dla twórców internetowych, który precyzyjnie określa zasady oznaczania współprac reklamowych. Era ukrytej promocji dobiega końca, a pierwsze kary finansowe nałożone na znanych influencerów pokazują, że organy nadzorcze zaczęły traktować ten obszar niezwykle poważnie.

Wyświetl ten post na Instagramie

Post udostępniony przez Tomasz Palak (@tomaszpalak)

- Jeśli jako widzowie czujemy, że dany przekaz jest szkodliwy, niestosowny lub narusza normy etyczne, nie jesteśmy bezbronni. Możemy interweniować w dwóch kluczowych instytucjach: Komisji Etyki Reklamy, która ocenia spoty pod kątem standardów branżowych oraz Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji (KRRiT), sprawującej nadzór nad nadawcami radiowymi i telewizyjnymi - puentuje spotkanie Czwórkowy gość. 

***

Tytuł audycji: "Pogadajmy!" 

Prowadzi: Jakub Jamrozek

Gość: Tomasz Palak (radca prawny)

Data emisji: 05.01.2026

Godzina: 16.12

ak

Czytaj także

Polska kultura picia. Jak alkohol buduje uzależnienie, które może dotknąć każdego

Ostatnia aktualizacja: 07.03.2025 09:11
Małpka po pracy, piwo dla relaksu, wino do kolacji - alkohol jest dostępny na wyciągnięcie ręki, a Polacy spożywają go coraz więcej. W którym momencie picie przestaje być zabawą, a staje się uzależnieniem i chorobą alkoholową?
rozwiń zwiń
Czytaj także

Czy powinniśmy zakazać reklam alkoholu?

Ostatnia aktualizacja: 20.05.2025 12:45
Zakup alkoholu nie jest obecnie żadnym problemem. Tego typu napoje dostępne są w wielkich supermarketach, sklepach "pod domem", nawet tych w pobliżu szkół czy na stacjach benzynowych. Reklamy telewizyjne, radiowe, internetowe zachęcają nas do zakupu wyskokowych trunków - czy wprowadzenie zakazu reklamy alkoholu wpłynie na ograniczenie ich spożycia?
rozwiń zwiń